Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Bölümü Nedir?

Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Bölümü; deniz tabanına yerleştirilen doğal gaz üretim ekipmanları, su altı boru hatları, bağlantı sistemleri ve insansız su altı robotlarının kurulumu, işletimi ve bakımında görev alacak teknik personel yetiştiren yeni 2 yıllık ön lisans programıdır. Program, YÖK–TPAO–TP-OTC–Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi iş birliğiyle kurulmuş ve 2022–2023 eğitim-öğretim yılında ilk öğrencilerini almıştır.

Kısaca bu bölüm mezunu;

• Deniz tabanı üretim sistemlerinde görev alabilir.
• Su altı boru hattı ve bağlantı sistemlerinde çalışabilir.
• ROV adı verilen insansız su altı robotlarının operasyonlarına katılabilir.
• ROV ekipmanlarının bakım ve kontrollerinde görev alabilir.
• Deniz tabanı vanaları ve bağlantı elemanlarının takibinde çalışabilir.
• Hidrolik, pnömatik ve elektromekanik sistemlerin bakımında görev alabilir.
• Deniz tabanı haberleşme ve otomasyon sistemlerine teknik destek verebilir.
• Açık deniz doğal gaz üretim operasyonlarında çalışabilir.
• Su altı yapı ve altyapı projelerinde uygun teknik görevlere yönelebilir.
• Petrol ve doğal gaz şirketleri ile offshore servis firmalarında çalışabilir.

Karadeniz’de denizin kilometrelerce açığında çıkarılan doğal gazın karaya ulaşabilmesi için yalnızca kuyu açılması yetmez. Deniz tabanına üretim ekipmanlarının yerleştirilmesi, kuyuların birbirine bağlanması, boru hatlarının döşenmesi, vanaların kontrol edilmesi ve tüm sistemin su altı robotlarıyla izlenmesi gerekir. Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi tam olarak sondajdan sonraki bu deniz tabanı üretim ve bağlantı altyapısının teknik operasyonlarına odaklanır.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi programın temel amacını; su altı robotlarının kullanımı ve bakımı, deniz tabanı mühendislik faaliyetleri, boru hatları ve iletişim sistemlerinin döşenmesi gibi alanlarda teknik personel yetiştirmek olarak tanımlıyor. Üniversite ayrıca programın Sakarya Gaz Sahası’ndaki deniz tabanı üretim tesisleri ve gazın karaya iletilmesi süreciyle doğrudan ilişkili olduğunu belirtiyor.

Programın ders tarafı da bunu doğruluyor. Açık Deniz Sondaj Teknolojisinden farklı olarak burada Su Altı Araçları, Deniz Tabanı Bağlantı Sistemleri, Deniz Tabanı Haberleşme Ağı, Otomasyon Sistemleri, Hidrolik Sistemler, Elektromekanik Bakım ve Deniz Tabanı Ekipmanları öne çıkıyor. YÖK’ün 2022 tanıtımında da iki program arasındaki ayrım açık biçimde yapılmış; sondaj programının kuyu operasyonlarına, bu programın ise su altı araçları ve deniz tabanı bağlantı sistemlerine odaklandığı belirtilmiştir.

Bölüm Türü: Ön Lisans / 2 Yıl + İngilizce Hazırlık
Puan Türü: TYT
İlk Öğrenci Alımı: 2022–2023
Mezun Unvanı: Tekniker
Temel Alan: Deniz Tabanı Sistemleri / ROV / Boru Hatları / Offshore Doğal Gaz

---

1️⃣ Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Mezunu Ne İş Yapar?

Mezunun temel görevi deniz tabanında bulunan üretim, bağlantı, boru hattı ve su altı ekipmanlarının kurulması, işletilmesi, izlenmesi ve bakımına yönelik teknik çalışmalarda görev almaktır.

Mezun;

• Deniz tabanı ekipmanlarının kurulumuna destek verebilir.
• Su altı boru hattı çalışmalarında görev alabilir.
• Deniz tabanı bağlantı sistemlerinin montaj ve kontrolüne katılabilir.
• ROV operasyonlarında teknik görev üstlenebilir.
• ROV ekipmanlarının bakımını yapabilir.
• Deniz tabanı vanalarının kontrolüne katkı sağlayabilir.
• Hidrolik sistemleri takip edebilir.
• Elektromekanik ekipmanların bakımında görev alabilir.
• Su altı haberleşme sistemlerine teknik destek verebilir.
• Otomasyon sistemlerinin işletilmesine katkı sağlayabilir.
• Deniz tabanı üretim sistemlerinin operasyonlarını takip edebilir.
• Arıza ve bakım çalışmalarında saha ekipleriyle birlikte çalışabilir.

TP-OTC’nin program tanıtımında eğitim doğrudan insansız su altı robotları (ROV), deniz tabanı bağlantı ve boru hattı sistemleri ile hidrokarbon üretim sistemleri üzerine kurulmaktadır.

ROV nedir ve mezun gerçekten kullanabilir mi?

ROV, İngilizce Remotely Operated Vehicle ifadesinin kısaltmasıdır; kabloyla yüzeydeki operatöre bağlı olarak çalışan uzaktan kumandalı su altı robotudur.

ROV’lar;

• Deniz tabanını görüntülemek,
• Boru hatlarını kontrol etmek,
• Vanaları incelemek,
• Ekipman montajına destek olmak,
• Arıza veya hasar tespit etmek

gibi görevlerde kullanılabilir.

ZBEÜ program tanımında öğrencilerin kablosuz/sensörlü robotik su altı araçlarını kullanabilecek teknik becerilere sahip olması doğrudan hedefler arasında gösterilmektedir.

Dalgıç mı yetiştiriyor?

Temel mesleki profil dalgıçlık değildir.

Programın merkezinde;

• ROV,
• deniz tabanı ekipmanları,
• boru hatları,
• hidrolik,
• elektromekanik,
• otomasyon,
• su altı bağlantı sistemleri

bulunur.

Üniversitenin tanıtımında karışım gaz dalgıçlığı da olası çalışma alanları arasında geçse de bu, mezun olan herkesin profesyonel dalgıç olduğu anlamına gelmez. Profesyonel dalış için ayrıca ilgili sağlık, eğitim ve sertifikasyon şartlarının sağlanması gerekir.

---

2️⃣ Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknikerinin Günlük Çalışma Hayatı Nasıldır?

Bu meslek saha + gemi/platform + teknik ekipman ağırlıklıdır.

Bir offshore operasyonunda tekniker;

• Günlük operasyon planını kontrol edebilir.
• ROV sistemlerini hazırlayabilir.
• Kamera, sensör ve bağlantı ekipmanlarını kontrol edebilir.
• Deniz tabanı ekipmanlarının durumunu takip edebilir.
• Hidrolik sistemlerde kontrol yapabilir.
• Boru ve bağlantı elemanlarının operasyonlarına katılabilir.
• Arızalı ekipmanların bakımına destek verebilir.
• Operasyon verilerini kayıt altına alabilir.
• Güvenlik prosedürlerini uygulayabilir.
• Mühendis ve diğer teknik personelle birlikte çalışabilir.

Masa başı iş mi?

Büyük ölçüde hayır.

Çalışma ortamı;

Offshore gemisi → ROV ve deniz tabanı operasyonları
Platform → Üretim ve teknik bakım
Atölye → ROV ve ekipman bakımı
Saha → Boru hattı ve bağlantı sistemleri
Kontrol odası → İzleme ve otomasyon

şeklinde değişebilir.

Programın kendi eğitim yapısında da elektrik, hidrolik, pnömatik, otomasyon, makine ve su altı araçları derslerinin birlikte bulunması bu karma teknik çalışma düzenine hazırlanıldığını gösterir.

Denize dalması gerekir mi?

Çoğu görevde ROV ve uzaktan kontrol sistemleri kullanıldığı için teknikerin bizzat dalması gerekmez.

Modern offshore operasyonlarda yüzlerce veya binlerce metre derinlikte insan dalgıcın çalışması zaten mümkün değildir; bu tür derinliklerde ROV ve benzeri robotik sistemler kullanılır.

---

3️⃣ Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Bölümü Kimler İçin Uygun?

Bu bölüm;

• Mekanik sistemleri seven,
• Elektrik ve elektroniğe ilgi duyan,
• Robotik sistemleri merak eden,
• Hidrolik ve pnömatik sistemlerle çalışabilecek,
• Deniz ortamında görev almaya açık,
• Saha çalışmasını seven,
• Teknik İngilizce öğrenmeye istekli,
• Otomasyon sistemlerine ilgi duyan,
• Ekip çalışmasına yatkın,
• İş güvenliği kurallarına dikkat eden

kişiler için uygundur.

Bu programın karakteri mekanik + elektrik + otomasyon + su altı teknolojisi birleşimidir.

Robotik seven biri için uygun mu?

Evet, fakat bu bir robotik mühendisliği programı değildir.

Burada robotik teknoloji özellikle ROV ve su altı operasyonlarında kullanılan araçlar üzerinden öğrenilir.

Öğrenci;

• motor,
• sensör,
• kamera,
• hidrolik sistem,
• kontrol,
• haberleşme

gibi bileşenlerle karşılaşabilir.

Ama bölümün amacı sıfırdan robot tasarlayan mühendis yetiştirmek değil, offshore ortamında kullanılan su altı sistemlerini işletip bakımını yapabilecek tekniker yetiştirmektir.

---

4️⃣ Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Bölümünde Kimler Zorlanır?

Aşağıdaki kişiler bölümde veya mezuniyet sonrasında zorlanabilir;

• Mekanik ve elektrikten hoşlanmayanlar
• Teknik ekipman kullanmak istemeyenler
• Deniz ortamında çalışmaya kapalı olanlar
• Vardiyalı çalışma istemeyenler
• Uzun süre evden uzak kalmak istemeyenler
• İngilizce öğrenmek istemeyenler
• Fiziksel saha ortamından hoşlanmayanlar
• İş güvenliği disiplinine uyum sağlayamayanlar
• Hidrolik ve otomasyon konularından uzak durmak isteyenler
• Yalnızca masa başı iş isteyenler

Açık Deniz Sondaj Teknolojisi ile aynı bölüm mü?

Hayır. İki program aynı sektör için kurulmuş ama görev alanları farklıdır.

En basit ifadeyle:

Sondaj Teknolojisi → Kuyuyu açar.
Deniz Tabanı Uygulamaları → Açılan kuyuyu üretim sistemine bağlayan su altı altyapısında çalışır.

Bu ayrım YÖK’ün 2022 tanıtımında da açık biçimde yapılmıştır.

---

5️⃣ Açık Deniz Tabanı Uygulamaları Teknolojisi Mezunları Nerelerde Çalışabilir?

Bu bölümün en önemli özelliği çok spesifik bir iş piyasasına sahip olmasıdır. Program zaten Türkiye’nin Karadeniz’de geliştirdiği açık deniz doğal gaz üretim altyapısında ihtiyaç duyulan teknik personeli yetiştirmek amacıyla kurulmuştur.

TP-OTC ve Sakarya Gaz Sahası

Programın kuruluşundaki en önemli sektör bağlantısı TP-OTC’dir.

YÖK’ün resmi açıklamasında öğrencilerin;

• burs,
• staj,
• operasyon alanlarında uygulama,
• mezuniyet sonrası istihdam desteği

ile destekleneceği belirtilmiştir. 2022’de programa yerleşen öğrenciler için de mezuniyet sonrası işe alım süreçlerinde öncelik sağlanacağı açıklanmıştır.

Bu nedenle Sakarya Gaz Sahası ve Filyos bağlantılı açık deniz operasyonları bölümün en doğal çalışma alanıdır.

Ancak “mezun olan herkes otomatik TP-OTC çalışanı olur” şeklinde yorumlamak doğru değildir; işe alım süreçleri ayrıca uygulanır.

ROV Operasyonları

Bölümün en özgün çalışma alanlarından biridir.

ROV ekiplerinde;

• Operasyon hazırlığı
• Kamera ve sensör sistemleri
• Manipülatörler
• Hidrolik sistemler
• Elektrik bağlantıları
• Bakım ve arıza giderme

gibi teknik işler bulunur.

Özellikle derin deniz petrol ve doğal gaz sektöründe ROV teknik personeli ayrı bir uzmanlık alanıdır.

Deniz Tabanı Boru Hatları ve Bağlantı Sistemleri

Doğal gazın deniz altındaki kuyulardan üretim sistemine ve daha sonra karaya taşınması için;

• Deniz altı boru hatları
• Bağlantı sistemleri
• Vanalar
• Manifoldlar
• Kontrol hatları

gibi altyapılar kullanılır.

Programın eğitiminde deniz tabanı bağlantı ve boru hattı sistemlerinin doğrudan yer alması bu çalışma alanının temelini oluşturur.

Offshore Servis Şirketleri

Ana petrol-doğal gaz işletmelerinin yanında;

• ROV hizmetleri
• Subsea ekipman
• Deniz altı boru hattı
• Offshore bakım
• Teknik servis
• Deniz tabanı bağlantı sistemleri

üzerine çalışan uzman firmalar da bulunabilir.

Uluslararası sektörde bu alan genellikle subsea başlığı altında karşımıza çıkar.

Su Altı İnşaat ve Altyapı İşleri

ZBEÜ program tanımında petrol-doğal gaz dışında;

• Su altı köprü ve tünel çalışmaları
• Boru hattı döşeme
• İletişim sistemlerinin döşenmesi
• Su altı inşaatı

gibi alanlar da belirtilmektedir.

Dolayısıyla program yalnızca doğal gaz kuyularına teorik olarak bağlı değildir; su altı teknik altyapı işleri daha geniş bir çalışma alanı sağlayabilir.

Su Altı Arama-Kurtarma ve Araştırma

ROV ve su altı görüntüleme teknolojilerinin;

• Arama-kurtarma
• Batık inceleme
• Bilimsel araştırma
• Su altı görüntüleme

gibi farklı kullanım alanları bulunmaktadır.

ZBEÜ de su altı arama-kurtarma ve bilimsel araştırmaları programın potansiyel çalışma alanları arasında saymaktadır.

Ancak bu alanları petrol-doğal gaz sektörü kadar büyük ve düzenli istihdam kaynağı olarak görmek doğru olmaz.

Kamu Kurumları

Üniversite, mezunların potansiyel çalışma alanları arasında;

• TPAO
• DSİ
• MTA
• İller Bankası

gibi kurumları da göstermektedir.

Fakat üniversitenin çalışma alanı olarak kurum adı vermesi, o kurumun bu diploma için düzenli KPSS kadrosu açtığı anlamına gelmez. Kamu tarafı güncel nitelik kodları ve personel ilanlarıyla ayrıca incelenmelidir.

Yurt Dışı Offshore ve Subsea Sektörü

Programın teknik İngilizce ve offshore yapısı mezuna uzun vadede uluslararası sektöre açılma imkânı verebilir.

Özellikle iş ilanlarında;

• ROV
• Subsea
• Offshore
• Pipeline
• Wellhead
• Subsea Technician

gibi kavramlarla karşılaşılır.

Ancak uluslararası işlerde diploma yanında iş deneyimi, teknik İngilizce, offshore sağlık uygunluğu ve sektörel güvenlik sertifikaları aranabilir.

❦ Bölümün en güçlü tarafı ROV + deniz tabanı altyapısı uzmanlığıdır. Türkiye’de bu kadar spesifik offshore teknik eğitim veren program sayısı oldukça sınırlıdır.

❦ Açık Deniz Sondaj Teknolojisinden farklı olarak kuyu açmaya değil, su altında üretim sistemini kurup yaşatmaya odaklanır.

❦ Program sektör ihtiyacına göre kurulmuştur. İlk öğrencilerini 2022–2023’te almış olması nedeniyle hâlâ çok yeni sayılır ve uzun yıllara yayılan mezun istihdam verisi henüz yoktur.

❦ İşveren havuzu dar ama uzmanlaşmış durumdadır. Mezunun değeri genel bir MYO diplomasından çok ROV, hidrolik, elektrik, otomasyon ve offshore tecrübesi geliştirmesiyle artacaktır.