Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Bölümü Nedir? Mezunları Ne İş Yapar?

Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Bölümü; deniz tabanının altındaki petrol ve doğal gaz kaynaklarına ulaşmak için sondaj gemileri ve açık deniz platformlarında yürütülen kuyu açma, kuyu kontrolü, sondaj akışkanları, kuyu başı ve sondaj ekipmanı operasyonlarında görev alacak teknik personel yetiştiren yeni 2 yıllık ön lisans programıdır. Programın kurulma amacı doğrudan Türkiye’nin Karadeniz’deki doğal gaz arama ve üretim faaliyetlerinde ihtiyaç duyduğu yerli teknik insan kaynağını yetiştirmektir. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, programın YÖK ile TP-OTC iş birliğiyle açıldığını ve 2022–2023 eğitim-öğretim yılında ilk kez öğrenci aldığını belirtmektedir.

Kısaca bu bölüm mezunu;

• Açık deniz sondaj operasyonlarında görev alabilir.
• Sondaj gemileri ve platformlarda teknik personel olarak çalışabilir.
• Sondaj ekipmanlarının operasyon ve bakım süreçlerine katılabilir.
• Sondaj akışkanları ve kuyu operasyonlarında görev alabilir.
• Kuyu başı sistemlerinin çalışmalarına destek verebilir.
• Yönlü sondaj ve kuyu tamamlama operasyonlarında görev alabilir.
• Log operasyonlarında teknik görevler üstlenebilir.
• Pompa, vana ve çeşitli sondaj ekipmanlarını takip edebilir.
• İş güvenliği ve acil durum prosedürlerini uygulayabilir.
• Petrol ve doğal gaz arama-üretim şirketlerinde çalışabilir.
• Kara sondajı ve ilgili enerji sektörlerindeki uygun teknik işlere yönelebilir.

Karadeniz’de bir sondaj gemisinin denizin binlerce metre altında kuyu açabilmesi, yalnızca geminin doğru noktaya gelmesiyle gerçekleşmez. Matkap ve sondaj dizisinin çalıştırılması, sondaj çamurunun hazırlanması, kuyu basıncının kontrol edilmesi, kuyu başı ekipmanlarının yönetilmesi ve yüzlerce parçadan oluşan sistemin güvenli biçimde işletilmesi gerekir. Açık Deniz Sondaj Teknolojisi tam olarak bu operasyonun teknik personel tarafına yönelik kurulmuştur.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesinin program açıklamasında yönlü sondaj, basınç kontrollü sondaj, deniz tabanı kuyu başı operasyonları, log operasyonları, H₂S güvenliği, sondaj akışkanları, katı madde kontrolü ve çimentolama açık deniz sondajının temel faaliyetleri arasında sayılmaktadır.

Programın başka bir dikkat çekici özelliği 1 yıl zorunlu İngilizce hazırlık bulunmasıdır. Mesleki terminoloji ve açık deniz operasyonlarında kullanılan iletişim dili nedeniyle derslerin en az %30’u İngilizce yürütülmektedir. Eğitim böylece 1 yıl hazırlık + 2 yıl ön lisans şeklindedir. Mezunlar “Tekniker” unvanı almaktadır.

Bölüm Türü: Ön Lisans / 2 Yıl + 1 Yıl Zorunlu İngilizce Hazırlık
Puan Türü: TYT
Mezun Unvanı: Tekniker
İlk Öğrenci Alımı: 2022–2023
Temel Alan: Petrol ve Doğal Gaz / Sondaj / Açık Deniz Operasyonları

---

1️⃣ Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Mezunu Ne İş Yapar?

Mezunun temel işi petrol ve doğal gaz kuyularının açılması, tamamlanması ve kontrol edilmesi sırasında sondaj ekibinin teknik operasyonlarında görev almaktır.

Mezun;

• Sondaj ekipmanlarının çalışmasını takip edebilir.
• Sondaj operasyonlarına teknik destek verebilir.
• Sondaj borularının ve ekipmanlarının hazırlanmasında görev alabilir.
• Sondaj akışkanlarının kullanım süreçlerine katılabilir.
• Kuyu başı operasyonlarında çalışabilir.
• Yönlü sondaj operasyonlarına destek verebilir.
• Kuyu kontrolü uygulamalarında görev alabilir.
• Log ekipmanlarının kullanımına destek verebilir.
• Pompa, vana ve kontrol sistemlerini takip edebilir.
• Ekipmanların bakım ve kontrol çalışmalarına katılabilir.
• Operasyon kayıtlarının tutulmasına yardımcı olabilir.
• İş güvenliği prosedürlerini uygulayabilir.

Üniversitenin resmi program açıklamasında açık deniz sondaj çalışanlarının sondaj işleminin güvenli prosedürlere uygun yürütülmesi, ekipman bakımının takibi ve gemide yeterli ekipman, sondaj çamuru ve kimyasalın bulunmasının kontrolü gibi görevler üstlendiği belirtilmektedir.

Sondaj gemisinde tam olarak ne yapar?

Sondaj gemisinde farklı ekipler vardır. Bu bölüm mezunu da deneyimine ve görevine göre sondaj operasyonlarının teknik kısmında yer alabilir.

Örneğin;

Sondaj ekipmanı → Borular, pompalar ve mekanik sistemler
Sondaj akışkanı → Kuyunun güvenli biçimde açılmasını sağlayan çamur sistemi
Kuyu kontrolü → Basınçların izlenmesi ve güvenlik
Kuyu başı → Deniz tabanındaki kuyu sistemleri
Log operasyonu → Kuyudaki jeolojik/fiziksel bilgilerin ölçülmesi

gibi alanlarda farklı ekiplerle birlikte çalışılır.

Programın hedeflediği personel arasında sondaj operasyonlarında görev yapan sondaj işçisi, sondör, baş sondör ve çeşitli teknik operasyon personelleri bulunmaktadır.

Petrol mühendisi midir?

Hayır.

Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği 4 yıllık mühendislik eğitimidir.

Açık Deniz Sondaj Teknolojisi mezunu ise ön lisans düzeyinde tekniker olarak yetişir ve daha çok;

• operasyon,
• ekipman,
• bakım,
• saha uygulaması,
• sondaj gemisi/platform görevleri

tarafında çalışır.

Mühendislik hesabı, rezervuar mühendisliği veya mühendislik tasarımı gibi görevlerle teknikerin operasyonel görevleri birbirinden ayrılmalıdır.

---

2️⃣ Açık Deniz Sondaj Teknikerinin Günlük Çalışma Hayatı Nasıldır?

Bu bölümün çalışma hayatı ofisten çok saha ve operasyon ağırlıklıdır.

Açık denizde çalışan bir tekniker;

• Vardiya başlangıcında operasyon bilgilerini devralabilir.
• Sondaj ekipmanlarını kontrol edebilir.
• Pompa ve basınç değerlerini takip edebilir.
• Boru ve ekipman operasyonlarına katılabilir.
• Sondaj akışkanlarını takip edebilir.
• Ekipman bakım çalışmalarında görev alabilir.
• Arızaları ilgili teknik ekibe bildirebilir.
• Operasyon kayıtlarını tutabilir.
• Güvenlik kontrollerine katılabilir.
• Acil durum prosedürlerini uygulayabilir.

Üniversitenin tanımında log operasyonlarında çalışan teknik personelin ekipmanların birbirine bağlanması, kuyuya indirilmesi, vinç operasyonunun yürütülmesi ve basit bakım-onarım işlemlerinde görev aldığı belirtilmektedir.

Vardiyalı çalışma var mı?

Evet, açık deniz operasyonlarının doğası gereği vardiyalı çalışma beklenmelidir.

Sondaj operasyonları gemi veya platform üzerinde kesintisiz yürütülebileceği için çalışma düzeni klasik bir ofis mesleğinden oldukça farklıdır.

Çalışan belirli dönemleri;

Denizde / gemide çalışma
↓
Vardiyalı operasyon
↓
Karada dinlenme dönemi

şeklinde geçirebilir.

Gerçek vardiya ve rotasyon sistemi işverene, projeye ve pozisyona göre değişir.

Fiziksel olarak zor bir meslek mi?

Olabilir.

Açık deniz sondajı;

• Gürültülü makine ortamı,
• ağır ekipman,
• açık hava,
• vardiya,
• yüksekte çalışma,
• deniz koşulları,
• ciddi iş güvenliği kuralları

ile birlikte yürütülebilir.

Dolayısıyla bölüm yalnızca bilgisayar başında teknik sistem takip etmek isteyen öğrenciler için uygun değildir.

---

3️⃣ Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Bölümü Kimler İçin Uygun?

Bu bölüm;

• Mekanik sistemlere ilgi duyan,
• Petrol ve doğal gaz sektörünü merak eden,
• Saha çalışmasını seven,
• Deniz ortamında çalışmaya açık,
• Vardiyalı çalışma düzenine uyum sağlayabilecek,
• Teknik ekipman kullanmayı seven,
• İş güvenliği kurallarına sıkı biçimde uyabilecek,
• Ekip çalışmasına yatkın,
• İngilizce öğrenmeye açık,
• Fiziksel ve operasyonel çalışma ortamından kaçınmayan

kişiler için uygundur.

Özellikle İngilizce bu bölümde sıradan bir ek beceri değildir. Üniversitenin açıklamasına göre sondaj platformlarında kullanılan terminoloji, konuşma ve yazışma dili büyük ölçüde İngilizcedir; bu nedenle programa zorunlu İngilizce hazırlık konulmuştur.

Denizi sevmek yeterli mi?

Hayır.

Buradaki çalışma denizcilik turizmi veya gemide seyahat etmekten çok farklıdır.

Öğrencinin;

• mekanik,
• sondaj,
• pompa sistemleri,
• kuyu teknolojisi,
• iş güvenliği,
• teknik İngilizce

konularına da ilgi duyması gerekir.

Program esas olarak enerji ve sondaj teknolojisi programıdır; deniz yalnızca operasyonun gerçekleştirildiği çalışma ortamıdır.

---

4️⃣ Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Bölümünde Kimler Zorlanır?

Aşağıdaki kişiler bölümde veya mezuniyet sonrasında zorlanabilir;

• Deniz ortamında çalışmak istemeyenler
• Vardiyalı çalışma düzenine kapalı olanlar
• Uzun süre evden uzak kalmak istemeyenler
• Mekanik ve teknik ekipmanlardan hoşlanmayanlar
• İngilizce öğrenmeye dirençli olanlar
• İş güvenliği kurallarına dikkat etmekte zorlananlar
• Fiziksel çalışma ortamından kaçınanlar
• Gürültülü ve endüstriyel ortamları sevmeyenler
• Yalnızca masa başında çalışmak isteyenler
• Riskli endüstriyel operasyonlarda çalışmak istemeyenler

Programın resmi tanımında H₂S operasyonları, basınç kontrollü sondaj, yüksekte çalışma ve güvenli kaldırma operasyonları gibi güvenlik açısından ciddi konuların eğitimin parçası olması, iş ortamının sıradan bir teknik servis işi olmadığını göstermektedir.

Tehlikeli bir meslek mi?

Açık deniz sondajı yüksek iş güvenliği disiplini gerektiren bir endüstridir.

Sondaj operasyonlarında;

• yüksek basınç,
• ağır ekipman,
• yanıcı maddeler,
• kimyasallar,
• H₂S gibi tehlikeli gazlar,
• vinç ve kaldırma operasyonları,
• açık deniz koşulları

bulunabilir.

Bu nedenle iş güvenliği eğitimi bölümün merkezindedir.

Ancak bu, çalışanların kontrolsüz biçimde tehlikeye atıldığı anlamına gelmez; açık deniz enerji sektöründe operasyonlar sıkı güvenlik prosedürleri ve uluslararası standartlarla yürütülür.

---

5️⃣ Açık Deniz Sondaj Teknolojisi Mezunları Nerelerde Çalışabilir?

Bu programın iş piyasası diğer birçok ön lisans programından farklıdır. İşveren havuzu çok geniş değildir; ancak program zaten belirli bir sektörün teknik personel ihtiyacı için açılmıştır.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi programın özellikle Sakarya Gaz Sahasındaki açık deniz sondaj operasyonları, sondaj gemilerinin işletilmesi ve üretim tesislerinin teknik personel ihtiyacına yönelik kurulduğunu açıkça belirtmektedir.

TP-OTC ve Açık Deniz Doğal Gaz Operasyonları

Programın kuruluşunda Türkiye Petrolleri Offshore Technology Center (TP-OTC) doğrudan yer almaktadır.

Üniversite ile TP-OTC arasındaki iş birliği kapsamında öğrenciler için;

• Eğitim bursu
• Staj
• Teknik gezi
• Mezuniyet sonrası iş fırsatları

gibi destekler öngörülmektedir.

Bu durum programı klasik bir MYO programından farklılaştırır; bölüm sektörle doğrudan bağlantılı olarak kurulmuştur.

Ancak “mezun olan herkes TP-OTC’de işe girer” sonucu çıkarılmamalıdır. Üniversitenin kullandığı ifade mezuniyet sonrası iş fırsatıdır; otomatik iş garantisi değildir.

TPAO ve Petrol-Doğal Gaz Sektörü

Mezunların çalışma alanları arasında Türkiye Petrolleri ve petrol-doğal gaz sektöründeki diğer kuruluşlar bulunmaktadır.

Özellikle;

• Sondaj operasyonları
• Kuyu operasyonları
• Petrol ve doğal gaz üretimi
• Saha teknik hizmetleri
• Sondaj ekipmanı operasyonları

bölümün eğitimiyle doğrudan ilişkilidir.

Üniversite istihdam alanları arasında TPAO’yu açıkça belirtmektedir.

Sondaj Gemileri ve Açık Deniz Platformları

Bölümün en spesifik çalışma alanıdır.

Mezunlar uygun pozisyonlarda;

• Sondaj gemileri
• Açık deniz platformları
• Kuyu tamamlama ekipleri
• Log ekipleri
• Sondaj akışkanları ekipleri
• Kuyu başı operasyonları

gibi teknik alanlarda görev alabilir.

Burada çalışan kişinin pozisyon adı her zaman “Açık Deniz Sondaj Teknikeri” olmayabilir. Uluslararası petrol ve doğal gaz sektöründe görevler yapılan operasyon üzerinden adlandırılabilir.

Petrol Servis Şirketleri

Açık deniz sondajında sondaj gemisini işleten ana şirketin yanında çok sayıda uzman servis şirketi bulunabilir.

Bunlar;

• Sondaj hizmetleri
• Kuyu servisleri
• Log hizmetleri
• Sondaj akışkanları
• Çimentolama
• Kuyu başı ekipmanları
• Bakım ve teknik servis

gibi alanlarda faaliyet gösterebilir.

Bu nedenle mezunun iş piyasası yalnızca tek bir kamu şirketinden ibaret değildir; petrol ve doğal gaz sektörüne hizmet veren teknik şirketler de değerlendirilebilir.

Kara Sondajı

Program açık deniz üzerine uzmanlaşsa da öğrenciler;

• Sondaj makineleri
• Pompa sistemleri
• Kuyu
• Jeoloji
• Numune alma
• Mekanik ekipman

gibi daha genel sondaj bilgileri de edinmektedir.

Üniversite mezunların yurt içi ve yurt dışında faaliyet gösteren özel şirketlerde çalışabileceğini ve sondaj makineleri, kuyu hidroliği, pompalar, elektrik-elektronik motorlar ve numune alma gibi teknik bilgiler kazanacağını belirtmektedir.

Bu nedenle uygun ilanlarda kara sondajı da alternatif alan olabilir; ancak mezunun temel uzmanlığının açık deniz sondajı olduğu unutulmamalıdır.

Diğer Kamu Kurumları

Üniversite program tanıtımında mezunların potansiyel çalışma alanları arasında;

• TPAO
• DSİ
• MTA
• İller Bankası

gibi kurumlar da sayılmaktadır.

Ancak burada özellikle dikkat etmek gerekir:

Bir üniversitenin kurumu çalışma alanı olarak göstermesi, mezunun o kuruma otomatik atanabileceği anlamına gelmez.

Kamu personel alımında ilgili dönemdeki;

• KPSS nitelik kodu,
• mezuniyet şartı,
• kadro unvanı,
• kurumun özel koşulları

ayrıca kontrol edilmelidir.

Yurt Dışı Açık Deniz Sondaj Sektörü

Programın İngilizce ağırlıklı yapısının önemli nedenlerinden biri de petrol ve doğal gaz sektörünün uluslararası bir sektör olmasıdır.

Tecrübe, teknik İngilizce ve gerekli sektörel sertifikaları geliştiren mezunlar uzun vadede yurt dışındaki;

• Sondaj şirketleri
• Offshore operatörleri
• Petrol servis şirketleri
• Kuyu hizmetleri şirketleri

tarafındaki fırsatları da değerlendirebilir.

Ancak uluslararası offshore işlerinde işverenin talep ettiği deniz güvenliği, sağlık, teknik sertifika ve deneyim şartları pozisyona göre ayrıca aranabilir.

❦ Bölümün en önemli avantajı sektörle birlikte kurulmuş olmasıdır. YÖK, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi ve TP-OTC arasındaki doğrudan iş birliği sıradan bir program yapısından farklıdır.

❦ En büyük sınırlaması işveren havuzunun dar olmasıdır. Çalışma alanı birçok sektöre yayılan genel bir teknik program değil, oldukça spesifik petrol-doğal gaz ve sondaj sektörüdür.

❦ İngilizce ciddi avantaj değil, neredeyse mesleğin parçasıdır. Programın zorunlu hazırlık ve en az %30 İngilizce eğitim vermesi bunun açık göstergesidir.