Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Bölümü Nedir? Mezunu Ne İş Yapar?

Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Bölümü; elektrik motorları, jeneratörler, transformatörler ve endüstriyel elektrik makinelerinin kurulumu, işletilmesi, arıza tespiti, periyodik bakımı ve onarımı alanlarında görev yapabilecek teknikerler yetiştiren 2 yıllık ön lisans programıdır. (Nisan 2025’te açıldı)

Programın merkezinde bina elektrik tesisatından veya tüketici elektroniğinden çok elektrik makineleri bulunur. Öğrenci elektrik ve devre temellerinin yanında elektrik motorlarının yapısı, elektrik makineleri, kumanda sistemleri, ölçme, bakım teknikleri, arıza bulma ve endüstriyel elektrik uygulamaları gibi konularla karşılaşır.

Bölüm özellikle;

Elektrik motorları + Jeneratörler + Transformatörler + Motor kumanda + Endüstriyel bakım + Arıza-onarım

ekseninde düşünülebilir.

Elektrik motorlarının fabrikalardaki üretim hatlarından pompalara, fanlardan kompresörlere, konveyörlerden makinelere kadar çok geniş bir kullanım alanı vardır. Bu nedenle mezunun çalışma alanı yalnızca motor üreten veya tamir eden işletmeler değildir; elektrik motorlarının yoğun biçimde kullanıldığı sanayi tesisleri de potansiyel çalışma alanıdır.

Bununla birlikte bu bölüm mezunlarının iş piyasası yalnızca kendi programlarına ayrılmış değildir. Özellikle Elektrik, Mekatronik ve Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi gibi programların mezunlarıyla bakım ve sanayi tarafında önemli iş alanı kesişmeleri bulunabilir.

Kısaca bu bölüm mezunu;

• Elektrik motorlarının çalışma prensiplerini bilir.
• Elektrik makinelerinin bakımında görev alabilir.
• Elektrik motorlarında arıza tespiti yapabilir.
• Motorların bakım ve onarımını yapabilir.
• Jeneratör sistemlerinde teknik görevler üstlenebilir.
• Transformatörlerin bakım süreçlerinde görev alabilir.
• Elektriksel ölçümler yapabilir.
• Motor kumanda sistemleriyle çalışabilir.
• Kontaktör, röle ve koruma elemanlarını kullanabilir.
• Elektrik panolarında görev alabilir.
• Endüstriyel elektrik arızalarını inceleyebilir.
• Fabrikaların elektrik bakım ekiplerinde çalışabilir.
• Motor bakım ve onarım işletmelerinde görev alabilir.
• Elektrik makineleri üreten fabrikalarda çalışabilir.
• Teknik servis ve saha bakım ekiplerinde görev alabilir.
• Pompa, kompresör ve benzeri motorlu sistemlerin elektrik tarafında çalışabilir.
• Uygun kamu tekniker kadrolarına başvurabilir.
• DGS ile uygun lisans programlarına geçiş yapabilir.

Bölüm Türü: Ön Lisans / 2 Yıl
Puan Türü: TYT
Mesleki Düzey: Tekniker
Temel Alan: Elektrik + Elektrik Makineleri + Bakım-Onarım
Eğitim Yapısı: Teknik + Atölye + Uygulamalı
Çalışma Yapısı: Fabrika + Atölye + Teknik Servis + Saha
Kariyer Alanları: Elektrik Motorları + Endüstriyel Bakım + Elektrik Makineleri + Teknik Servis

---

1️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Mezunu Ne İş Yapar?

Mezunun temel işi elektrik makinelerinin güvenli ve verimli biçimde çalışmasının sürdürülmesine yardımcı olmaktır.

Görev yaptığı işletmeye göre;

• Elektrik motorlarını kontrol edebilir.
• Arıza tespiti yapabilir.
• Elektriksel ölçümler gerçekleştirebilir.
• Motor bağlantılarını kontrol edebilir.
• Periyodik bakım yapabilir.
• Kumanda devrelerini inceleyebilir.
• Motor koruma sistemlerini kontrol edebilir.
• Arızalı elektrik makinelerinin onarımında görev alabilir.
• Bakım sonrasında sistemi test edebilir.
• Teknik bakım kayıtlarını tutabilir.

Elektrik Motorlarında Ne Yapar?

Elektrik motorları bölümün en temel çalışma alanlarından biridir.

Sanayide motorlar;

• Pompaları,
• Fanları,
• Kompresörleri,
• Konveyörleri,
• Takım tezgâhlarını,
• Üretim makinelerini

hareket ettirmek için kullanılır.

Tekniker motorun elektriksel durumunu kontrol edebilir, bağlantıları inceleyebilir, ölçüm yapabilir ve arıza/bakım sürecinde görev alabilir.

Motor Sarımı Yapar mı?

Bu alanla doğrudan kesişebilir.

Elektrik motorlarının sargılarında meydana gelen arızalarda motorun sökülmesi, sargıların kontrol edilmesi ve gerekli durumlarda yeniden sarılması ayrı bir teknik uzmanlık alanıdır.

Motor sarım atölyelerinde;

• Motor sökme,
• Sargı kontrolü,
• Bobinaj,
• İzolasyon,
• Montaj,
• Test

işlemleri yapılabilir.

Ancak her Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı mezununun otomatik olarak deneyimli bir bobinaj ustası olduğu düşünülmemelidir. Bobinaj ciddi uygulama deneyimi gerektirir.

Jeneratörlerde Çalışabilir mi?

Evet.

Jeneratör sistemlerinin;

• Elektriksel kontrolleri,
• Bakımı,
• Arıza tespiti,
• Testi,
• Devreye alma süreçleri

gibi teknik işlerinde uygun pozisyonlarda görev alabilir.

Transformatörlerde Çalışabilir mi?

Evet, uygun bakım ve teknik pozisyonlarda çalışabilir.

Transformatörlerin kontrolü, bakım süreçleri ve elektriksel ölçümleri bölümün elektrik makineleri bilgisiyle ilişkilidir.

Ancak yüksek gerilim tesislerinde yapılan çalışmalar ayrıca ciddi iş güvenliği, yetkilendirme ve mevzuat şartlarına tabidir.

Fabrika Elektrik Bakımında Çalışabilir mi?

Evet. Bölümün önemli çalışma alanlarından biridir.

Fabrikada elektrik motorlarından birinin durması bütün üretim hattının durmasına neden olabilir.

Bu nedenle bakım ekibi;

Arızayı belirleme → Motor/kumanda sistemini kontrol etme → Sorunu giderme → Sistemi test etme → Üretimi yeniden devreye alma

sürecinde görev yapar.

---

2️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Mezununun Günlük Çalışma Hayatı Nasıldır?

Bu bölüm mezunlarının işi büyük ölçüde uygulama ve saha ağırlıklıdır.

Bir tekniker gün içerisinde;

• Elektrik motorlarını kontrol edebilir.
• Akım ve gerilim ölçebilir.
• İzolasyon kontrollerine katılabilir.
• Motor bağlantılarını inceleyebilir.
• Kumanda panolarını kontrol edebilir.
• Arızalı ekipmanı sökebilir.
• Bakım yapabilir.
• Parça değişimine katılabilir.
• Motor veya sistemi yeniden devreye alabilir.
• Bakım kayıtlarını oluşturabilir.

Masa Başı mı?

Hayır.

Çalışma ortamı çoğunlukla;

Fabrika + Bakım atölyesi + Üretim sahası + Motor servisi

şeklindedir.

Bakım planlama ve teknik kayıt gibi bilgisayar başında yapılan işler bulunabilir ancak bölümün mesleki karşılığı esas olarak fiziksel sistemlerle çalışmayı gerektirir.

Vardiyalı Çalışma Var mı?

🟠 Fabrika ve sürekli üretim yapan tesislerde olabilir.

Üretimin 24 saat devam ettiği tesislerde elektrik bakım ekiplerinin de vardiyalı çalışması gerekebilir.

Plansız bir motor arızası üretimi durdurabileceği için bazı işletmelerde bakım ekiplerinin mesai dışında müdahale etmesi de gerekebilir.

Fiziksel Olarak Ağır mı?

🟠 Bazı pozisyonlarda evet.

Elektrik motorları ve endüstriyel ekipmanlar;

• Ağır,
• Yağlı,
• Tozlu,
• Sıcak,
• Gürültülü

ortamlarda bulunabilir.

Motor sökme, ekipmana erişme ve bakım işlemleri fiziksel çalışma gerektirebilir.

Ağır ekipmanların kaldırılması ise uygun kaldırma ekipmanı ve iş güvenliği yöntemleriyle yapılmalıdır.

İş Güvenliği Önemli mi?

🔴 Çok önemlidir.

Bu alanda aynı anda;

• Elektrik,
• Dönen makineler,
• Hareketli parçalar,
• Ağır ekipmanlar,
• Sıcak yüzeyler

gibi farklı risklerle karşılaşılabilir.

Özellikle bakım sırasında makinenin yanlışlıkla enerjilenmesini veya çalıştırılmasını önlemek kritik önemdedir.

---

3️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Bölümü Kimler İçin Uygun?

Bu bölüm;

• Elektrik sistemlerine ilgi duyan,
• Elektrik motorlarını merak eden,
• Makinelerle çalışmayı seven,
• Arıza bulmaktan hoşlanan,
• El becerisi güçlü,
• Atölye çalışmasını seven,
• Fabrika ortamında çalışabilecek,
• Teknik problem çözmekten hoşlanan,
• Ölçüm cihazlarını kullanmaya yatkın,
• Bakım-onarım işlerine ilgi duyan,
• Saha çalışmasından rahatsız olmayan,
• İş güvenliği konusunda disiplinli

öğrenciler için uygun olabilir.

Elektrik Bilgisi Önemli mi?

🟢 Bölümün temelidir.

Öğrencinin;

• Akım,
• Gerilim,
• Direnç,
• Güç,
• AC/DC,
• Üç fazlı sistemler,
• Elektrik devreleri

gibi temel kavramları öğrenmesi gerekir.

Elektrik makinelerinin nasıl çalıştığını anlamak için bu altyapı gereklidir.

El Becerisi Önemli mi?

🟢 Çok önemlidir.

Bu bölümde yalnızca motorun neden çalışmadığını teorik olarak açıklamak yeterli değildir.

Teknikerin;

• Ölçüm yapması,
• Bağlantıları kontrol etmesi,
• Ekipmanı söküp incelemesi,
• Bakım yapması,
• Sistemi yeniden devreye alması

gerekebilir.

Mekaniği de Bilmek Gerekir mi?

🟢 Temel düzeyde önemli olabilir.

Bir elektrik motoru yalnızca elektriksel bir sistem değildir.

Motorlarda;

• Rulman,
• Mil,
• Kaplin,
• Fan,
• Gövde

gibi mekanik parçalar da bulunur.

Dolayısıyla bir arızanın elektriksel mi yoksa mekanik mi olduğunu ayırt edebilmek bakım açısından değerlidir.

---

4️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Bölümünde Kimler Zorlanır?

Aşağıdaki öğrenciler bölümde veya çalışma hayatında zorlanabilir:

• Fabrika ortamını sevmeyenler
• Elini kirletmek istemeyenler
• Elektrikle çalışmaktan ciddi biçimde çekinenler
• Motor ve makinelerle ilgilenmeyenler
• Arıza çözmeye sabrı olmayanlar
• Atölye çalışmalarını sevmeyenler
• Fiziksel çalışmadan tamamen kaçınanlar
• Gürültülü üretim ortamlarından rahatsız olanlar
• Vardiyalı çalışmayı kesinlikle istemeyenler
• Yalnızca masa başı iş isteyenler

Bakım İşi Zor mu?

Deneyim gerektirir.

Bir motorun çalışmamasının nedeni;

Enerji beslemesi → Sigorta/koruma → Kontaktör → Kumanda devresi → Sürücü → Motor sargısı → Rulman/mekanik sistem

zincirinin farklı noktalarında olabilir.

İyi bakım personelinin görevi yalnızca arızalı parçayı değiştirmek değil, arızanın gerçek kaynağını sistematik biçimde bulmaktır.

Motor Sarımı Zor mu?

Evet, uygulama deneyimi isteyen özel bir beceridir.

Bobinaj;

• Sargı düzeni,
• Tel seçimi,
• İzolasyon,
• Sarım,
• Bağlantı,
• Montaj,
• Test

gibi birbirini tamamlayan işlemler içerir.

Bu nedenle okul eğitiminin yanında gerçek motorlar üzerinde uygulama yapmak önemlidir.

---

5️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Mezunları Nerelerde Çalışabilir?

Bölümün çalışma alanının merkezinde elektrik motorlarının ve elektrik makinelerinin yoğun kullanıldığı işletmeler bulunur.

Fabrikalar ve Sanayi Tesisleri

En önemli çalışma alanlarından biridir.

Mezunlar;

• Elektrik bakım,
• Arıza bakım,
• Motor bakım,
• Kestirimci/periyodik bakım,
• Teknik işletme

ekiplerinde uygun görevler üstlenebilir.

Metal, otomotiv, tekstil, gıda, plastik, kimya, maden ve benzeri çok farklı sanayi kollarında elektrik motorları kullanıldığı için bölüm tek bir üretim sektörüne bağlı değildir.

Elektrik Motoru Üreticileri

Motor üreten işletmelerde;

• Üretim,
• Montaj,
• Test,
• Kalite kontrol,
• Teknik servis

gibi görevlerde çalışılabilir.

Motor Bakım ve Bobinaj Atölyeleri

Bölümün doğrudan kesiştiği alanlardan biridir.

Bu işletmelerde;

• Motor bakımı,
• Motor onarımı,
• Bobinaj,
• Arıza tespiti,
• Test

işleri yapılabilir.

Jeneratör Firmaları

Jeneratörlerin;

• Kurulumu,
• Bakımı,
• Arıza tespiti,
• Teknik servisi,
• Devreye alınması

alanlarında uygun teknik pozisyonlar bulunabilir.

Pompa ve Kompresör Firmaları

Pompa ve kompresör sistemlerinin önemli bir bölümü elektrik motorlarıyla çalışır.

Bu nedenle elektrik motoru ve kumanda bilgisi bu sektörlerde de kullanılabilir.

Fabrika Otomasyon ve Bakım Firmaları

Sanayi tesislerine dışarıdan bakım hizmeti veren firmalarda;

• Elektrik bakım,
• Motor,
• Sürücü,
• Pano,
• Kumanda,
• Saha servisi

işlerinde görev alınabilir.

Ancak otomasyon ağırlığı arttıkça Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi ve Mekatronik mezunlarıyla çalışma alanı daha fazla kesişir.

Teknik Servis Firmaları

Endüstriyel elektrik makineleri, motorlar ve elektrikli ekipmanlar üzerine çalışan teknik servislerde görev alınabilir.

Kamu Kurumları

Mezunlar ilgili ilanın mezuniyet ve nitelik şartlarını karşılamaları hâlinde tekniker kadrolarına başvurabilir.

Yakın elektrik programlarının kabul edildiği bir kadronun bu bölüm mezunlarına da otomatik olarak açık olduğu varsayılmamalıdır.

DGS ile Lisans Eğitimine Devam Edilebilir mi?

Evet.

DGS ile geçiş yapılabilecek lisans programları ÖSYM tarafından belirlenir. Bu nedenle tercih yapılacağı yıl güncel DGS Tablo-2 kontrol edilmelidir.

✦ Bölümün en belirgin uzmanlığı elektrik motorları ve endüstriyel elektrik makinelerinin bakım-onarım tarafıdır.

✦ Fabrika bakımında yalnızca elektrik bilgisi değil; motor, kumanda, sürücü ve temel mekanik bilgisi birlikte değer kazanır.

✦ Motor bakım ve bobinaj tarafında uygulama deneyimi çok önemlidir. Yeni mezunun gerçek motor ve arızalar üzerinde kazandığı saha deneyimi mesleki gelişiminde belirleyici olabilir.

1️⃣1️⃣ Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Bölümü Rekabet ve İş Bulma Gerçekliği

Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı, Nisan 2025’te açılan çok yeni bir ön lisans programı olduğu için henüz mezun istihdamını doğrudan ölçebileceğimiz TÜİK bölüm verileri, geçmiş mezun havuzu veya uzun dönemli iş bulma istatistikleri bulunmuyor. Bu nedenle bölümün riskini değerlendirirken doğrudan geçmiş mezun performansından çok eğitim alanının iş piyasasındaki karşılığı, mezun arzı ve rakip programlar dikkate alınmalıdır.

⚜️ Mezun–Talep Dengesi Analizi

❦ Kamu Atama ve Rekabet Analizi

Buradaki kritik ayrım şudur: Bölümün eğitim içeriğinin elektrik sektörüne uygun olması, mevcut KPSS kadrolarına otomatik başvuru hakkı sağlamaz. Program çok yeni olduğu için kamu sistemindeki karşılığının henüz oluşmamış olması, kamu hedefleyen öğrenci açısından önemli bir belirsizliktir.

💮 Bölümün Rekabet Açısından Güçlü Tarafı

Bölümün asıl avantajı elektrik motorları ve makinelerinde spesifik uzmanlık sağlamasıdır. Genel Elektrik programı oldukça geniş bir alanı kapsarken bu program; elektrik motorları, jeneratörler, transformatörler ve benzeri elektrik makinelerinin bakım, arıza tespiti, onarım ve işletme süreçlerine daha doğrudan yoğunlaşmaktadır.

Bu uzmanlık özellikle sanayide önemlidir. Üretim tesislerinde elektrik motorlarının durması yalnızca teknik bir arıza değil, doğrudan üretim kaybı anlamına gelebilir. Dolayısıyla motor, sürücü, jeneratör ve elektrik makinelerinin bakımını bilen teknik personel sanayi işletmeleri açısından işlevsel bir uzmanlığa sahiptir.

☄️ Risk Etiketi – Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı

🔮 TÜİK VERİ ANALİZİ 2024

Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı Programı 2025 yılında açıldığı için Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı adına TÜİK 2024 mezun göstergesi bulunmamaktadır.

🪐 Analiz Özeti

Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı için klasik anlamda bir mezun enflasyonu riski şu aşamada bulunmuyor. Programın yalnızca 2 üniversitede bulunması ve yaklaşık 78 öğrencilik başlangıç havuzu, ilk mezun gruplarının oldukça küçük olacağını gösteriyor. Bu, binlerce mezun veren köklü teknik programlarla karşılaştırıldığında önemli bir avantajdır.

Asıl güçlü taraf ise programın genel elektrik eğitiminin içerisinde belirli bir sanayi ihtiyacına odaklanmasıdır. Elektrik motorları, jeneratörler ve transformatörler fabrikalardan enerji tesislerine kadar çok geniş bir alanda kullanılır. Dolayısıyla mezunun öğrendiği iş yalnızca tek bir sektöre bağlı değildir; üretim tesisleri, organize sanayi bölgeleri, enerji işletmeleri, bakım firmaları, motor sarım ve revizyon işletmeleri, jeneratör ve trafo firmaları gibi farklı alanlarda karşılık bulabilir.

Ancak iş ilanlarında bölüm adının yaygınlaşmasını beklemek doğru değildir. Elektrik Bakım Teknikeri, Elektrik Teknikeri, Bakım-Onarım Teknikeri, Elektrik Motorları Bakım Teknikeri, Elektromekanik Bakım Teknikeri gibi genel unvanlarla açılan pozisyonlarda Elektrik mezunları başta olmak üzere daha köklü programlarla rekabet edilecektir. Özellikle işverenin spesifik diploma yerine deneyim ve teknik beceri aradığı ilanlarda bu rekabet artacaktır.

Bölümün en önemli belirsizliği kamudur. Programın yeni olması nedeniyle henüz oturmuş bir KPSS nitelik kodu ve yıllar içinde oluşmuş müstakil atama kanalı bulunmaması, “bu bölümü bitirip elektrik teknikeri olarak devlete atanırım” düşüncesiyle tercih yapılmasını riskli hale getiriyor. Kamu tarafındaki durum ilerleyen ÖSYM kılavuzlarında programın hangi nitelik kodları kapsamına alınacağına göre değişebilir.

Özel sektör açısından ise tablo bunun tersidir. Çok düşük öğrenci/mezun arzı + elektrik sektörünün genişliği + elektrik makinelerinde spesifik uzmanlık + elektrik alanındaki güçlü ücret göstergeleri birlikte değerlendirildiğinde bölümün genel istihdam riski düşük görünmektedir.

🧭 Son Değerlendirme

• Elektrik motorları ve makinelerinde uzmanlaşması, programı genel elektrik bölümlerinden ayrıştıran en önemli avantajdır.
• Kamu hedefleyen öğrenci için şu aşamada risklidir; buna karşılık sanayi ve özel sektör odaklı tercih edildiğinde çok küçük mezun havuzu önemli avantaj sağlar.
• Bölüm çok yeni olduğu için kesin hüküm vermek için erken olmakla birlikte, bilinçli tercih edildiğinde genel risk seviyesi düşük değerlendirilebilir.