Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Nedir? İş İmkanları ve Maaş

Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü; Türkiye’de yaşayan geniş Çerkes topluluklarının kuşaklar boyunca taşıdığı dili üniversite düzeyinde okuma, yazma, konuşma ve araştırma konusu hâline getirirken; dilin yanında Çerkes tarihi, edebiyatı ve kültürel mirası üzerine uzman yetiştiren 4 yıllık lisans programıdır.

Kısaca bu bölüm mezunu;

• Çerkezceyi akademik düzeyde öğrenebilir.
• Çerkezce metinleri okuyup yazabilir.
• Çerkez dili üzerine araştırmalar yapabilir.
• Çerkez edebiyatı ve kültürü üzerine çalışabilir.
• Çerkezce-Türkçe çeviri çalışmalarına yönelebilir.
• Dil ve kültür projelerinde görev alabilir.
• Sözlü tarih ve saha araştırmalarına katılabilir.
• Kültürel yayın ve içerik çalışmalarında görev alabilir.
• Lisansüstü eğitimle akademik kariyere yönelebilir.
• Ek becerilerle farklı dil ve kültür çalışmalarına açılabilir.

Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü, yalnızca Çerkezce konuşmayı öğreten bir yabancı dil programı değildir. Erciyes Üniversitesinin güncel müfredatında daha ilk yıldan Okuma, Yazma, Dinleme-Konuşma, Dilbilgisi ve Çerkez Edebiyatı ayrı dersler hâlinde yürütülmektedir. İleri aşamalarda ise dil, edebiyat ve kültür akademik araştırma konusu hâline gelir.

Bölüm Türü: Lisans / 4 Yıl
Temel Alan: Çerkez Dili / Kültür / Filoloji

Dehenağu: Nart destanlarında güzelliği, zekâsı ve savaşçılığıyla öne çıkan; doğaya hükmedip yağmur yağdırabildiğine inanılan güçlü bir kadın kahramandır. T’ımıs ile yaptığı çarpışmanın ardından Nart ülkesine gelir ve yetenekleri sayesinde Nartlara bolluk ve bereket getirir.

---

1️⃣ Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Mezunu Ne İş Yapar?

Mezunun temel uzmanlığı Çerkez dili ile Çerkezlerin edebiyatı, tarihi ve kültürüdür.

Mezunlar;

• Çerkezce metinleri incelemek,
• Çerkez dili üzerine araştırma yapmak,
• Çerkezce sözlü kaynakları kayıt altına almak,
• saha görüşmeleri gerçekleştirmek,
• Çerkezce-Türkçe çeviri yapmak,
• kültürel materyalleri incelemek,
• sözlü tarih çalışmalarına katılmak,
• kültürel yayınların hazırlanmasına katkı sağlamak,
• dil öğretimine yönelik materyaller geliştirmek,
• akademik araştırmalar yürütmek

gibi alanlarda uzmanlıklarını kullanabilir.

Düzce Üniversitesindeki ders içeriklerinde öğrencilerin Çerkez dili ve kültüründeki değişimleri incelemek amacıyla ses kayıtları, röportajlar, görüşmeler ve saha araştırmaları yapması özellikle dikkat çekmektedir.

Mezunun belirli bir meslek unvanı var mı?

Bölümün en önemli kariyer sorunlarından biri burada ortaya çıkar.

Mezuniyet sonrasında doğrudan geçilen ve özel sektörde yaygın biçimde aranan tek bir meslek unvanı yoktur.

Bölüm mezuna bir dil ve kültür uzmanlığı kazandırır. Mezunun bunu;

• akademi,
• araştırma,
• çeviri,
• dil eğitimi,
• yayıncılık,
• kültürel projeler

gibi bir çalışma alanına dönüştürmesi gerekir.

Bu nedenle bölümü “mezun olunca hangi mesleği yaparım?” yaklaşımıyla değerlendiren öğrencinin bu ayrımı bilmesi önemlidir.

Çevirmen olabilir mi?

Çerkezce ve Türkçeye yeterli düzeyde hâkim olan mezun çeviri yapabilir. Müfredatta da edebî ve bilimsel metin çevirisine yönelik dersler bulunabilmektedir.

Ancak bölüm Mütercim ve Tercümanlık programı değildir.

Profesyonel çeviriye yönelmek isteyen öğrencinin çeviri teknikleri, terminoloji ve dijital çeviri araçları konusunda ayrıca kendisini geliştirmesi yararlı olacaktır.

---

2️⃣ Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Mezununun Günlük Çalışma Hayatı Nasıldır?

Bu bölümde mezuniyet sonrasında herkesin yaptığı standart bir iş bulunmadığından çalışma hayatı seçilen alana göre değişir.

Akademi ve araştırma alanında çalışan mezun;

• Çerkezce kaynakları inceleyebilir.
• Dil yapısı üzerine araştırma yapabilir.
• Saha görüşmeleri gerçekleştirebilir.
• Konuşurlardan ses kayıtları toplayabilir.
• Sözlü kültür ürünlerini belgeleyebilir.
• Çerkez edebiyatını inceleyebilir.
• Akademik makale ve araştırmalar hazırlayabilir.

Düzce Üniversitesinin araştırma derslerinde öğrencilerin doğrudan Çerkezce röportaj ve görüşmeler yaparak dil ve kültürdeki değişimleri araştırması programın saha yönünü açık biçimde göstermektedir.

Kültür veya yayın alanında çalışan mezun ise;

• Çerkezce içerik hazırlayabilir.
• Metinlerin dil kontrolünü yapabilir.
• Çeviri gerçekleştirebilir.
• Kültürel materyalleri düzenleyebilir.
• Etkinlik ve projelerde görev alabilir.
• Dijital içerik hazırlanmasına katkı sağlayabilir.

Dolayısıyla çalışma ortamı üniversite, araştırma merkezi, kültür kuruluşu, yayın ortamı veya proje sahası olabilir.

---

3️⃣ Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Kimler İçin Uygun?

Bu bölüm;

• Çerkezce öğrenmek isteyen,
• Çerkez kültürüne ilgi duyan,
• Dil öğrenme yeteneği güçlü,
• Dilbilime meraklı,
• Tarih ve kültür araştırmalarını seven,
• Sözlü tarih çalışmalarına ilgi duyan,
• İnsanlarla görüşerek saha araştırması yapabilecek,
• Yoğun okuma ve araştırmadan hoşlanan,
• Akademik kariyeri değerlendiren

kişiler için uygundur.

Çerkez kökenli olup dili aile içerisinde yeterince öğrenememiş öğrenciler açısından programın ayrıca farklı bir anlamı olabilir. Üniversite eğitimi sayesinde öğrenci aile veya çevresinden tanıdığı dili okuma, yazma, dilbilgisi, edebiyat ve akademik araştırma düzeyine taşıyabilir.

Ancak Çerkez kökenli olmak bölümü okumak için gerekli değildir.

Bölüme başlarken Çerkezce bilmek gerekir mi?

Programın yapısı başlangıç seviyesinde okuma, yazma, dinleme-konuşma ve dilbilgisi eğitimi içerir. Erciyes Üniversitesinin ilk yıl müfredatında bu alanların ayrı zorunlu dersler olarak bulunması bunun açık örneğidir.

İleri sınıflarda ise öğrenciden dili araştırma ve akademik çalışma yapabilecek düzeyde kullanması beklenebilir.

---

4️⃣ Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Kime Zor Gelir?

• Dil öğrenmeye ilgisi olmayanlar
• Edebiyat ve kültür derslerinden hoşlanmayanlar
• Yoğun okuma ve araştırmayı sevmeyenler
• Saha araştırmasına uzak olanlar
• Mezuniyet sonrasında hazır bir meslek unvanı bekleyenler
• Özel sektörde geniş ilan havuzu isteyenler
• İkinci yabancı dil veya ek beceri geliştirmek istemeyenler

Bölümün temel kariyer problemi uzmanlığın çok dar bir iş piyasasına karşılık gelmesidir.

Çerkezceyi akademik düzeyde bilmek Türkiye’de nadir bir yetkinliktir. Buna karşılık banka, teknoloji şirketi, sanayi kuruluşu veya büyük hizmet şirketlerinin günlük faaliyetlerinde sürekli Çerkezce bilen çalışan bulundurma zorunluluğu yoktur.

Dolayısıyla:

Az mezun + nadir dil = otomatik olarak kolay iş bulma anlamına gelmez.

Ayrıca Çerkezce gerektiren bazı işlerde bölüm mezunlarının önemli bir rakibi vardır: dili ailesinden veya yaşadığı çevreden öğrenmiş kişiler.

Bu kişiler üniversitede Çerkez Dili ve Kültürü okumamış olsalar bile özellikle konuşma gerektiren bazı işlerde güçlü dil hâkimiyetine sahip olabilir.

---

5️⃣ Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü Mezunları Nerelerde Çalışabilir?

Bölümün doğrudan çalışma alanları akademi, araştırma, dil, kültür ve yayın faaliyetleri çevresinde yoğunlaşır.

Üniversiteler ve Akademik Kariyer

Bölümün kendi uzmanlığıyla en doğrudan örtüşen kariyer alanlarından biri akademidir.

Mezunlar lisansüstü eğitimle;

• Çerkez Dili
• Çerkez Kültürü
• Kafkas Dilleri
• Dilbilim
• Edebiyat
• Kafkasya Araştırmaları
• Kültür Araştırmaları

alanlarına yönelebilir.

Düzce Üniversitesinde Çerkez Dili ve Kültürü alanında lisansın yanında tezli yüksek lisans ve doktora programlarının da bulunması, bölümün akademik devamlılığının somut örneklerinden biridir. Üniversitenin kendi verisine göre program 2016-17’den itibaren lisans mezunu vermekte ve 2024-25’e kadar toplam 83 lisans mezunu vermiştir.

Ancak akademik kariyer için lisans diploması yeterli değildir ve alanla ilgili akademik kadro sayısı oldukça sınırlıdır.

Kültür ve Araştırma Projeleri

Mezunun uzmanlığını doğrudan kullanabileceği diğer alanlar;

• Çerkez kültürü üzerine çalışan kuruluşlar
• Kültür merkezleri
• Dernek ve vakıflar
• Dil yaşatma projeleri
• Sözlü tarih projeleri
• Kültürel miras çalışmaları
• Arşiv ve belgeleme projeleri
• Kafkasya araştırmaları

olabilir.

Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: Kültürel faaliyet alanının geniş olması, aynı ölçüde ücretli ve sürekli kadro bulunduğu anlamına gelmez.

Dernek, vakıf veya kültürel projelerdeki gönüllü faaliyetlerle profesyonel istihdam birbirinden ayrılmalıdır.

Çeviri ve Yayıncılık

Çerkezceyi ileri seviyede kullanabilen mezunlar;

• Çerkezce-Türkçe çeviri
• Editörlük
• Dil kontrolü
• Kültürel yayıncılık
• Eğitim materyalleri
• Dijital içerik
• Altyazı ve medya içerikleri

üzerinde çalışabilir.

Fakat Çerkezce çeviri niş bir pazardır. İngilizce, Almanca veya Arapça gibi yüksek ticari talebi bulunan dillerle aynı büyüklükte sürekli çeviri piyasası beklenmemelidir.

Dil Eğitimi

Çerkez dilinin öğretilmesine yönelik;

• Dil kursları
• Kültür kuruluşları
• Dernekler
• Eğitim projeleri
• Çevrim içi dil eğitimleri

mezunların uzmanlığını kullanabileceği alanlar olabilir.

Ancak Çerkez Dili ve Kültürü Bölümü mezunu olmak otomatik olarak MEB öğretmeni olmak anlamına gelmez. Örgün eğitimde öğretmenlik söz konusu olduğunda ilgili dönemde yürürlükte bulunan öğretmenlik alanı, eğitim ve atama şartlarının ayrıca incelenmesi gerekir.

Kamu

Mezunlar kamu personel alımlarında kendi mezuniyet alanlarını kabul eden ilanları ve şartlarını sağladıkları genel lisans kadrolarını takip edebilir.

Ancak bölümü tercih ederken “Çerkez Dili ve Kültürü mezunlarına düzenli kamu kadrosu açılıyor” varsayımıyla hareket edilmemelidir. Kamu tarafı ayrıca KPSS ve ilgili ilanın nitelik şartlarına göre değerlendirilmelidir.

İkinci Yabancı Dilin Önemi

Bölümün özel sektör karşılığı dar olduğu için ikinci yabancı dil mezunun çalışma alanını ciddi biçimde genişletebilir.

Özellikle;

Çerkezce + Rusça → Kafkasya ve bölge çalışmaları
Çerkezce + İngilizce → Uluslararası kültür ve araştırma projeleri
Çerkezce + Rusça + İngilizce → Daha geniş Kafkasya/bölge uzmanlığı

şeklinde bir profil oluşturulabilir.

❦ Bölümün güçlü tarafı gerçekten nadir bir uzmanlık vermesidir. Müfredat yalnızca konuşma diliyle sınırlı değildir; okuma-yazma, edebiyat, tarih, kültür, dilbilim, çeviri ve saha araştırmasına kadar uzanır.

❦ Zayıf tarafı ise bu uzmanlığın ticari karşılığının dar olmasıdır. Mezun sayısının azlığı tek başına iş bulma avantajı olarak değerlendirilmemelidir.

❦ Akademi bölümle en doğrudan örtüşen kariyer yollarından biridir, fakat üniversite kadrolarının sınırlılığı nedeniyle garanti bir seçenek değildir.

❦ Çerkezce + ikinci yabancı dil + mesleki beceri kombinasyonu, yalnızca Çerkez diliyle iş aramaya kıyasla çok daha güçlü bir kariyer stratejisidir.

“İş İlanlarında Nasıl Aranır?” bölümünü belirlediğimiz gibi yazının tamamının en sonuna bırakıyorum.