Cv Benim Blog Yeni Nesil İş Arama
Benzer Yazılar
Ayakkabı Tasarımı Bölümü; ayakkabı tasarımı, model geliştirme, kalıp hazırlama, üretim teknikleri ve temel tasarım becerileri alanlarında uygulamalı eğitim veren 2 yıllık ön lisans programıdır.
📅 Yayın Tarihi: 15 Şubat 2026
🔄 Son Güncelleme: 12 Ağustos 2026
Kısaca bu bölüm mezunu;
- Ayakkabı modelleri tasarlar.
- Teknik çizimler hazırlar.
- Ayakkabı kalıplarının hazırlanmasına katkı sağlar.
- Üretim süreçlerinde görev alır.
- Deri ve yardımcı malzemeleri seçer.
- Bilgisayar destekli tasarım programlarını kullanabilir.
- Numune üretim süreçlerini takip eder.
Yani bu bölüm mezunu; ayakkabı sektöründe tasarım ile üretim arasında görev alan, model geliştirme, numune hazırlama ve üretim süreçlerini destekleyen teknik personeldir. Programda temel tasarım, ayakkabı kalıp bilgisi, deri teknolojisi, üretim teknikleri, bilgisayar destekli tasarım ve ürün geliştirme gibi alanlarda uygulamalı eğitim verilmektedir.
Bölüm Türü: Ön Lisans / 2 Yıl
Mezun Unvanı: Ayakkabı Tasarımı Teknikeri
1️⃣ Ayakkabı Tasarımı Mezunu Ne İş Yapar?
Ayakkabı Tasarımı mezunları; ayakkabı modelleri geliştirir, teknik çizimler hazırlar, üretim öncesi numune süreçlerine katkı sağlar ve üretim departmanlarıyla koordineli çalışır.
Başlıca görevleri;
- Ayakkabı modeli tasarlamak
- Teknik çizim hazırlamak
- Kalıp hazırlama süreçlerine destek olmak
- Malzeme seçimine katkı sağlamak
- Numune üretimini takip etmek
- Bilgisayar destekli tasarım yapmak
- Üretim sürecini takip etmek
- Kalite kontrol çalışmalarına katılmak
- Ürün geliştirme çalışmalarına destek vermek
- Üretim kayıtlarını takip etmek
Örneğin bir ayakkabı fabrikasının tasarım bölümünde, modelhane biriminde veya ürün geliştirme departmanında teknik personel olarak görev alabilir.
2️⃣ Ayakkabı Tasarımı Mezununun Günlük Çalışma Hayatı
Ayakkabı Tasarımı mezunlarının çalışma hayatı tasarım ofisleri, modelhaneler ve üretim tesislerinde geçmektedir. Tasarımın üretime dönüştürülmesi sürecinde birçok aşamada görev alınmaktadır.
Günlük çalışma rutininde;
- Teknik çizimler hazırlamak
- Bilgisayar destekli tasarım yapmak
- Numune üretimini takip etmek
- Kalıp çalışmalarına destek olmak
- Malzeme kontrolleri yapmak
- Üretim ekibiyle koordinasyon sağlamak
- Kalite kontrollerine katılmak
- Günlük üretim raporlarını takip etmek
yer alabilir.
Özellikle yeni sezon koleksiyonlarının hazırlandığı dönemlerde tasarım ve üretim ekipleri birlikte yoğun çalışma temposu içerisinde faaliyet göstermektedir.
3️⃣ Ayakkabı Tasarımı Bölümü Kimler İçin Uygun?
Bu bölüm;
- Tasarım yapmayı seven,
- Çizim yeteneği gelişmiş,
- El becerisi güçlü,
- Moda sektörüne ilgi duyan,
- Üretim süreçlerini merak eden,
- Bilgisayar destekli tasarıma ilgi duyan,
- Ayrıntılara dikkat eden,
- Takım çalışmasına uyum sağlayabilen
kişiler için oldukça uygundur.
Bu meslekte başarılı olabilmek için estetik bakış açısının yanında uygulamalı üretim süreçlerine de ilgi duymak önemlidir.
4️⃣ Ayakkabı Tasarımı Bölümünde Kimler Zorlanır?
Aşağıdaki kişiler bu bölümde zorlanabilir;
- Çizim yapmayı sevmeyenler
- El becerisi gerektiren çalışmalardan hoşlanmayanlar
- Moda sektörüne ilgi duymayanlar
- Üretim süreçlerine ilgi duymayanlar
- Bilgisayar destekli tasarım programlarını öğrenmek istemeyenler
- Ayrıntılı çalışmalardan sıkılanlar
- Sürekli yeni model geliştirmeyi sevmeyenler
Program boyunca hem tasarım hem de uygulamalı atölye dersleri birlikte yürütüldüğünden pratik çalışmalara uyum sağlamak önemlidir.
5️⃣ Ayakkabı Tasarımı Mezunları Nerelerde Çalışabilir?
Ayakkabı Tasarımı mezunları;
Kamu Kurumları
- Mesleki eğitim projeleri
- Kamu destekli tasarım ve üretim projeleri
- Üniversitelerin uygulama projeleri
Özel Sektör
- Ayakkabı üretim fabrikaları
- Modelhaneler
- Ayakkabı tasarım ofisleri
- Deri sanayi işletmeleri
- Moda markaları
- Ürün geliştirme departmanları
- Kalite kontrol birimleri
- İhracat yapan ayakkabı firmaları
- AR-GE birimleri
Deneyim kazanan mezunlar modelist, tasarım sorumlusu veya üretim sorumlusu olarak kariyerlerine devam edebilir; kendi atölyelerini veya markalarını da kurabilirler.
6️⃣ Ayakkabı Tasarımı Bölümünün Geleceği Var mı?
Ayakkabı Tasarımı; Türkiye’nin güçlü ayakkabı üretim altyapısı sayesinde istihdam potansiyelini koruyan uygulamalı ön lisans programlarından biridir.
Özellikle;
- spor ayakkabı üretimi,
- deri ayakkabı üretimi,
- bilgisayar destekli tasarım,
- model geliştirme,
- ürün geliştirme,
- kalite kontrol,
- ihracata yönelik üretim
alanlarında uzmanlaşan mezunlar daha avantajlı hâle gelebilmektedir.
CAD programlarını kullanabilen, üretim süreçlerini bilen ve güçlü bir portföy oluşturan mezunlar sektörde daha fazla kariyer fırsatı yakalayabilmektedir.
7️⃣ Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi Bölümü Maaş & Gerçekler Tablosu (Ağustos 2026)
| Kadro / Alan | 🏛️ Kamu | 💼 Özel Sektör | 🌍 Uluslararası Kariyer | 🎯 Maaşı Belirleyen | ⚠️ Kritik |
|---|---|---|---|---|---|
| 👞 Kamu Teknikeri (657 – Ön Lisans 10/1) | 70.251 – 79.500 TL | — | ❌ | Derece, kademe ve ek ödemeler | Kamu kadroları oldukça sınırlıdır. |
| ✂️ Junior Modelist / Kalıp-Saya Elemanı | — | 32.500 – 45.000 TL | ✔ | CAD bilgisi, staj ve üretim tecrübesi | Sektöre giriş pozisyonudur. |
| 🧵 Ayakkabı Modelisti / Üretim Şefi | — | 55.000 – 95.000 TL | ✔ | Teknik kalıp bilgisi, üretim yönetimi ve deneyim | Dijital modelleme bilgisi maaşı belirgin artırır. |
| 👑 Baş Tasarımcı / Tasarım Direktörü | — | 110.000 – 250.000+ TL | ✔ | Portfolyo, marka değeri ve koleksiyon başarısı | Koleksiyon primleriyle gelir önemli ölçüde artabilir. |
| 🇮🇹 İtalya / İspanya Tasarım Ofisleri | — | — | 2.500 – 4.100 € / ay | Portfolyo, CAD programları ve deneyim | Avrupa’nın en güçlü ayakkabı tasarım merkezleridir. |
| 💻 Remote Footwear Designer | — | — | 2.500 – 5.000 USD / ay | Portfolyo, müşteri ağı ve teknik çizim becerisi | Türkiye’den küresel markalara proje bazlı çalışılabilir. |
| 🏭 Uzak Doğu Üretim Teknik Müdürü | — | — | 60.000 – 95.000 USD / yıl | Üretim yönetimi, kalite süreçleri ve deneyim | Konaklama ve yan haklar birçok firmada sunulmaktadır. |
| 👟 Butik Ayakkabı Markası (E-Ticaret) | — | 150.000 – 2.000.000 TL+ / ay | ✔ | Marka gücü, satış hacmi ve ihracat | D2C modeli yüksek kâr marjı sağlayabilir. |
| 🎨 Bağımsız Modelhane / Tasarım Ajansı | — | 200.000 – 2.500.000 TL+ / ay | ✔ | Koleksiyon sayısı, kurumsal müşteri ve ihracat | B2B koleksiyon hazırlayan ofisler yüksek gelir elde edebilir. |
| ✨ Sneaker Customization Atölyesi | — | 100.000 – 1.000.000 TL+ / ay | ✔ | Marka bilinirliği, kişiye özel tasarım ve sosyal medya | Premium kişiselleştirme hizmetleri yüksek kâr bırakabilir. |
Kısa Değerlendirme
➡️ Mezunlar; ayakkabı fabrikaları, modelhaneler, tasarım stüdyoları ve büyük ayakkabı markalarında görev alabilmektedir.
➡️ En yüksek maaşlar baş tasarımcı, tasarım direktörü ve uluslararası markalara çalışan modelistlerde görülmektedir.
➡️ Girişimcilikte kendi ayakkabı markasını kurmak, bağımsız modelhane açmak ve kişiselleştirilmiş sneaker tasarımı en yüksek gelir potansiyeline sahip iş modelleridir.
Notlar
🏛️ Kamu: Kamu istihdamı sınırlıdır; kariyer ağırlıklı olarak özel sektör ve üretim sanayisinde şekillenir.
💼 Özel Sektör: Shoemaster, Romans CAD ve benzeri 3D/CAD yazılımlarına hâkim olmak maaşı doğrudan yükseltir.
🚀 Girişimcilik: Genç girişimci destekleri ve e-ticaret odaklı D2C marka modeli, düşük yatırımla küresel pazara açılma fırsatı sunmaktadır.
8️⃣ Ayakkabı Tasarımı Bölümünde Kariyer İmkânları, DGS ve Girişimcilik
Ayakkabı Tasarımı mezunları DGS ile eğitimlerini lisans düzeyine taşıyabilir veya doğrudan sektörde çalışabilir.
DGS ile geçiş yapılabilecek başlıca lisans programları;
- Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi
- Moda Tasarımı
- Tekstil ve Moda Tasarımı
- Endüstriyel Tasarım
- Deri Mühendisliği (kontenjan durumuna göre)
Deneyim kazanan mezunlar;
- modelist,
- ürün geliştirme sorumlusu,
- tasarım sorumlusu,
- üretim planlama personeli,
- kalite kontrol sorumlusu
olarak kariyerlerini geliştirebilmektedir.
Serbest çalışma tarafında ise mezunlar;
- kendi atölyelerini kurabilir,
- kişiye özel ayakkabı tasarlayabilir,
- firmalara tasarım hizmeti verebilir,
- dijital tasarım ve model geliştirme hizmeti sunabilir.
9️⃣ Ayakkabı Tasarımı Bölümü Rekabet Analizi
Ayakkabı Tasarımı mezunlarının rekabet ettiği alan yalnızca kendi bölüm mezunları değildir. Ayakkabı sektöründe üretim ve tasarım süreçlerinde farklı eğitim seviyelerinden mezunlar ve uzun yıllardır sektörde çalışan deneyimli modelistler ile birlikte çalışabilmektedir.
| Rakip Bölüm / Grup | Nerede Rekabet Ediyor? | Güçlü Yanı | Ayakkabı Tasarımı Mezununa Göre Durumu | Rekabet |
|---|---|---|---|---|
| Alaylı Modelistler ve Ayakkabı Tasarımcıları | Ayakkabı fabrikaları, modelhaneler, atölyeler | Uzun yıllara dayanan üretim ve model geliştirme deneyimi | Sektördeki en güçlü rakiptir. Yeni mezunlar teknik bilgiye sahip olsa da deneyim açısından ilk yıllarda dezavantaj yaşayabilir. | 🔴 Çok Yüksek |
| Ayakkabı Tasarımı (Ön Lisans) | Ayakkabı üreticileri, tasarım ofisleri, modelhaneler | Aynı teknik eğitim | En büyük diplomalı rakip kendi bölüm mezunlarıdır. Portföy, staj ve uygulama becerisi belirleyicidir. | 🟠 Yüksek |
| Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi (Lisans) | Tasarım departmanları, AR-GE merkezleri | 4 yıllık kapsamlı tasarım ve üretim eğitimi | Yönetici adaylığı ve ürün geliştirme pozisyonlarında avantaj sağlayabilir. Teknik uygulama alanlarında birlikte çalışabilirler. | 🟠 Yüksek |
| Moda Tasarımı | Moda markaları, tasarım ofisleri | Moda ve koleksiyon geliştirme bilgisi | Moda odaklı tasarım süreçlerinde güçlü rakiptir. Ayakkabı uzmanlığı ise bölüm mezunlarının avantajıdır. | 🟡 Orta |
| Endüstriyel Tasarım | Ürün geliştirme ve AR-GE | Ürün tasarımı ve ergonomi bilgisi | Ürün geliştirme projelerinde rekabet oluşabilir. Ayakkabı sektörüne özel uygulama bilgisi bölüm mezunlarını öne çıkarabilir. | 🟢 Düşük |
Rekabetin Gerçek Durumu
➡️ Ayakkabı Tasarımı mezunlarının en büyük rakibi çoğu zaman başka üniversite mezunları değil, yıllardır sektörde çalışan deneyimli modelistler ve alaylı tasarımcılardır.
➡️ Lisans düzeyindeki Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi ile Moda Tasarımı mezunları özellikle büyük firmaların tasarım departmanlarında önemli rakipler arasında yer almaktadır.
➡️ Güçlü bir portföy oluşturan, CAD programlarını etkin kullanan, üretim süreçlerini öğrenen ve staj deneyimi kazanan mezunlar sektörde önemli avantaj elde edebilmektedir.
🔟 Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi Bölümü Hakkında Sektör Ne Diyor?
Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi ön lisans programı; ayakkabı tasarımı, model geliştirme, kalıp hazırlama ve üretim süreçlerine odaklanan uygulamalı bir meslek yüksekokulu programıdır. Mezun sayısının oldukça düşük olması nedeniyle sektörde nitelikli teknik personel ihtiyacı devam etmekte, istihdam ise büyük ölçüde özel sektör ve üretim odaklı ilerlemektedir.
👞 İş Bulma ve Kariyer Durumu
➡️ Mezunlar en çok ayakkabı üreticileri, deri sanayi firmaları, tasarım stüdyoları, numune üretim atölyeleri ve Ar-Ge birimlerinde görev almaktadır.
➡️ Sektörde özellikle ayakkabı modelistliği, bilgisayar destekli kalıp hazırlama (CAD), üretim planlama ve kalite kontrol alanlarında teknik bilgiye sahip adaylar öne çıkmaktadır.
➡️ Kamu kurumlarında bölüme özel kadrolar oldukça sınırlı olduğundan mezunların kariyeri büyük ölçüde özel sektör ve girişimcilik üzerine şekillenmektedir.
➡️ Uygulamalı eğitim sayesinde öğrenciler daha mezun olmadan üretim süreçlerini deneyimleyebilmekte, sanayi ile güçlü iş birlikleri bulunan okullarda staj yapanların işe geçiş süreci kolaylaşmaktadır.
🏭 Çalışma Koşulları ve Sektör Görüşleri
➡️ Sektör profesyonelleri, ayakkabı üretiminin yalnızca tasarım değil; kalıp hazırlama, malzeme seçimi, üretim teknikleri ve ergonomiyi birlikte gerektiren teknik bir uzmanlık alanı olduğunu vurgulamaktadır.
➡️ Tasarım ve model geliştirme süreçleri bilgisayar destekli ofis ortamında yürütülürken, prototip üretimi ve numune çalışmaları atölye ortamında gerçekleştirilmektedir.
➡️ Deneyimli ustaların pratik bilgisi sektörde önemli olsa da, dijital tasarım programlarını kullanabilen ve üretim süreçlerini teknik açıdan planlayabilen mezunların kurumsal firmalarda avantaj sağladığı belirtilmektedir.
➡️ Moda sektörünün sezonluk yapısı nedeniyle koleksiyon hazırlık dönemlerinde iş temposu artabilmekte, yeni ürün geliştirme süreçlerinde ekipler yoğun çalışabilmektedir.
➡️ DGS ile lisans programlarına geçiş mümkün olsa da, sektör temsilcileri uygulama becerisini geliştiren ve doğrudan üretime katılan mezunların kısa sürede iş bulabildiğini ifade etmektedir.
Net Sonuç
➡️ Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi, mezun sayısı oldukça az olan ve üretim odaklı kariyer sunan butik bir ön lisans programıdır.
➡️ Kamu istihdamı sınırlı olsa da, ayakkabı üretimi ve deri sanayisinde nitelikli modelist ve teknik personel ihtiyacı devam etmektedir.
➡️ Bilgisayar destekli tasarım programlarını öğrenen, üretim süreçlerine hâkim olan ve güçlü bir portfolyo oluşturan mezunlar sektörde önemli kariyer fırsatları yakalayabilmektedir.
1️⃣1️⃣ Rekabet ve İş Bulma Gerçekliği – Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi (Ön Lisans)
📊 Mezun–Talep Dengesi Analizi
| Kriter | Veri / Değerlendirme |
|---|---|
| Program Türü | Ön Lisans / 2 Yıl |
| 2025 Mezun Sayısı | 48 |
| 2026 Toplam Öğrenci | 691 |
| Kamu – Doğrudan Bölüm Kadrosu | Yok |
| Kamu – Genel Kadrolar | 3001 ön lisans kadroları |
| Özel Sektör İş İlanları | Çok az (3–5 civarı, bölüme özel ilan sınırlı) |
| Bölüm İçi Rekabet | Düşük |
| Rakip Bölüm Baskısı | Orta-Yüksek |
| Temel Belirleyici | Teknik üretim becerisi, portfolyo, sektör deneyimi ve girişimcilik |
📊 Kamu Atama Tablosu
| Atama Yılı | 3322 Tekil Kadro | 3001 Genel Ön Lisans Kadroları | Yaklaşık Taban Puan* |
|---|---|---|---|
| 2026 (İlk Yarı) | 0 | ~280–320 | 88,20+ |
| 2025 | 0 | ~350–410 | 87,50+ |
| 2024 | 0 | ~480–550 | 86,10+ |
| 2023 | 0 | ~1.100–1.300 | 82,40+ |
| 2022 | 0 | ~210–260 | 87,90+ |
| TOPLAM | 0 Kadro | ~2.420–2.840 | — |
* En düşük taban puanlar genellikle ehliyet, cinsiyet veya özel şart isteyen kadrolarda oluşmaktadır. Düz memurluk kadrolarında rekabet çoğu zaman daha yüksek puanlarda gerçekleşmektedir.
📊 Sektör Gerçekleri
| Başlık | Durum |
|---|---|
| 🏛️ Ana kamu hedefi | Bölüme özel kamu kadrosu bulunmamaktadır. |
| 🏢 Ana özel sektör | Ayakkabı fabrikaları, deri ve ayakkabı üreticileri, tasarım atölyeleri |
| 🔎 Kritik gerçek | Bölüme özel ilan sayısı azdır; işe alımların önemli kısmı doğrudan sektör içinden gerçekleşmektedir. |
| ⚔️ Ana rakip | Ayakkabı ve Saraciye Tasarımı |
| ⚔️ Ek rakipler | Saraciye Tasarımı ve Üretimi, Moda Tasarımı, Tekstil Teknolojisi |
| 📊 Kamuya giriş | Sadece genel ön lisans kadroları üzerinden mümkündür. |
| 📊 Özel sektör | Küçük ama faaliyetini sürdüren bir üretim sektörüne sahiptir. |
| 📉 Temel risk | Mezun sayısı az olsa da sektörün dar olması nedeniyle istihdam alanı sınırlıdır. |
| 💡 Belirleyici faktör | Teknik üretim bilgisi, kalıp geliştirme, portfolyo ve sektör bağlantıları |
| 📈 Bölüm avantajı | Girişimcilik ve kendi markasını oluşturma imkânı bulunması |
⚖️ Rekabet ve İş Bulma Skorları
| Alan | Skor |
|---|---|
| Bölüm İçi Rekabet | 25 / 100 |
| Rakip Bölümlerle Rekabet | 68 / 100 |
| Genel Rekabet Skoru | 50 / 100 |
| İş Bulma Skoru | 48 / 100 |
| Kamuya Bağımlılık | 35 / 100 |
| Özel Sektör Potansiyeli | 52 / 100 |
| Gelecek Potansiyeli | 58 / 100 |
🚦 Risk Etiketi
| Alan | Değerlendirme |
|---|---|
| Kamu | 🔴 Çok Zor |
| Özel Sektör | 🟡 Orta |
| Girişimcilik | 🟢 Düşük Risk |
| Alan Uyumu | ⚪ Veri Yetersiz |
| Alan Dışı Kayma | ⚪ Veri Yetersiz |
| İş Bulma Süresi | ⚪ Veri Yok |
| Genel Risk | 🟡 Orta Risk |
📊 TÜİK VERİ ANALİZİ (2024)
Bu bölüm için TÜİK 2024 mezun istihdam verisi yayımlanmamıştır.
Analiz Özeti
➡️ 2025 yılında yalnızca 48 mezun verilmiş olmasına rağmen 2026 itibarıyla 691 kayıtlı öğrencinin bulunması, programa başlayan öğrencilerin önemli bir kısmının mezuniyete ulaşamadığını göstermektedir. Bölüm küçük ölçekli olsa da mezun sayısının az olması kamu istihdamında herhangi bir avantaj oluşturmamaktadır.
➡️ Kamu tarafında bölümün en büyük dezavantajı, kendisine ait düzenli bir KPSS atama sisteminin bulunmamasıdır. Son beş yılda 3322 nitelik koduyla tek bir merkezi kadro dahi açılmamıştır. Mezunlar kamuya yalnızca 3001 (Herhangi bir ön lisans mezunu olmak) kodlu genel memurluk kadroları üzerinden başvurabilmektedir. Ancak bu sistemde yaklaşık 700 bin ila 900 bin ön lisans mezunu aynı havuzda yarıştığı için bölümün az mezun vermesi herhangi bir avantaj sağlamamaktadır. Merkezi yerleştirmelerde rekabet oldukça yüksektir ve çoğu düz memurluk kadrosu 88-90 puan bandında kapanmaktadır.
➡️ Özel sektörde doğrudan bölüme yönelik iş ilanı sayısı düşük görünmektedir. Bununla birlikte Türkiye’de hâlen faaliyet gösteren önemli ayakkabı üretim merkezleri ve fabrikaları bulunduğundan, işe alımların önemli bir kısmı ilan siteleri yerine doğrudan firma başvuruları ve sektörel bağlantılar üzerinden gerçekleşebilmektedir.
➡️ Bölümün önemli avantajlarından biri girişimcilik potansiyelidir. Teknik üretim bilgisi ve tasarım becerisini geliştiren mezunlar kendi markalarını oluşturabilir veya butik üretim yaparak sektörde farklılaşabilir.
➡️ Net sonuç: Ayakkabı Tasarımı ve Üretimi kamu odaklı bir bölüm değildir. Kamuya atanmak isteyenler için rekabet oldukça zorlu olsa da, özel sektörde teknik üretim bilgisi, portfolyo ve deneyim öne çıkmaktadır. Sektör dar olmasına rağmen üretim faaliyetleri devam etmekte ve girişimcilik önemli bir alternatif oluşturmaktadır. Bu nedenle bölüm, teknik becerilerini geliştirmeye istekli adaylar için genel olarak orta riskli ön lisans programları arasında değerlendirilebilir.
Sorumluluk Reddi
Yapılan analizler; özel sektör iş ilanı verileri, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan istihdam verileri ve merkezi yerleştirme sonuçlarına dayanan kamu atama verilerinin birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulmuştur.
Özel sektör ve resmî kurumlar tarafından yayımlanan kamuya açık verilerin derlenmesi, toplanması ve modellenmesi süreçlerinde yüksek hassasiyet gösterilmiş olup, analiz kapsamında dayanaksız, gözlemsiz veya kaynağı belirsiz hiçbir veri kullanılmamıştır; bu süreçte veri işleme ve modelleme aşamalarında çeşitli yapay zekâ destekli araçlardan yararlanılmış ve elde edilen çıktılar kontrol edilerek değerlendirilmiştir.
Bu çalışmanın amacı; veri temelli ve gerçekçi bir çerçevede iş piyasasının yönünü ve rekabet düzeyini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda analizler, toplumsal fayda gözetilerek hazırlanmıştır.
