👶 Çocuk Gelişimi (Lisans) Bölümü Nedir? Mezunları Ne İş Yapar?

Bölüm Türü: Lisans / 4 Yıl
Puan Türü: EA
Mezun Unvanı: Çocuk Gelişimi Uzmanı

---

1️⃣ Çocuk Gelişimi Mezunu Ne İş Yapar?

Çocuk gelişimcinin temel görevi çocuğun gelişimini değerlendirmek, gelişimsel ihtiyaçlarını belirlemek ve uygun destek çalışmalarını planlamaktır.

Mezun;

• Çocuğun gelişim alanlarını değerlendirebilir.
• Gelişimsel tarama çalışmalarına katılabilir.
• Gelişimsel gecikme veya riskleri belirlemeye yönelik çalışmalar yapabilir.
• Gelişimsel değerlendirme raporu hazırlayabilir.
• Çocuğa uygun destek programı planlayabilir.
• Hazırlanan programın gelişimini takip edebilir.
• Ailelere gelişimi destekleyici öneriler sunabilir.
• Özel gereksinimli çocuklarla çalışabilir.
• Hastanede yatan çocukların gelişimini destekleyebilir.
• Korunma ihtiyacı veya farklı riskler taşıyan çocuklarla çalışabilir.
• Eğitimci ve diğer uzmanlarla iş birliği yapabilir.
• Çocuk ve ailelere yönelik projeler geliştirebilir.

Hacettepe’nin meslek tanımında çocuk gelişimcinin gelişimsel değerlendirme yapması, destek programı hazırlayıp uygulaması, ailelerle çalışması ve kurumlara danışmanlık sunması doğrudan görevleri arasında yer almaktadır.

Çocuk gelişimci çocuğa test uygulayabilir mi?

Burada hangi değerlendirme aracından söz edildiği önemlidir.

Çocuk gelişimciler eğitimleri kapsamında çocukların gelişimini değerlendirmeye yönelik gelişimsel tarama, değerlendirme araçları, ölçekler ve gözlem yöntemleri kullanabilir. Hacettepe’nin kendi anaokulu yönergesinde çocuk gelişimcinin bilişsel, dil, motor, sosyal ve duygusal alanları gelişimsel/psikometrik ve eğitsel araçlarla değerlendirip raporlayabileceği belirtilmektedir.

Ancak bu durum psikologların veya hekimlerin mesleki yetki alanındaki her psikolojik/klinik testi uygulayabilir anlamına gelmez. Kullanılan aracın yetki ve eğitim koşulları ayrıca dikkate alınmalıdır.

Çocuk gelişimci psikolog mudur?

Hayır.

Çocuk gelişimci çocuğun gelişimini;

• bilişsel,
• dil,
• motor,
• sosyal-duygusal,
• öz bakım

boyutlarında değerlendirir ve gelişimsel destek üzerine çalışır.

Psikolog ise psikoloji lisans eğitimi alır ve farklı bir mesleki yetkinlik alanına sahiptir.

İki meslek çocuk ve ailelerle aynı kurum içerisinde çalışabilir, ancak birbirlerinin yerine geçen meslekler değildir.

---

2️⃣ Çocuk Gelişimcinin Günlük Çalışma Hayatı Nasıldır?

Çalışma düzeni kuruma göre değişir.

Bir hastanede çalışan çocuk gelişimci;

• Çocukla görüşebilir.
• Gelişimsel değerlendirme yapabilir.
• Aileden gelişim öyküsü alabilir.
• Çocuğun oyun ve davranışlarını gözlemleyebilir.
• Gelişimsel destek planı hazırlayabilir.
• Aileye evde yapılabilecek çalışmalar önerebilir.
• Hekim ve diğer sağlık çalışanlarıyla iş birliği yapabilir.
• Takip görüşmeleri gerçekleştirebilir.

Özel eğitim veya rehabilitasyon alanında çalışan çocuk gelişimci ise;

• Özel gereksinimli çocuğun gelişimini değerlendirebilir.
• Bireysel gelişim hedeflerinin hazırlanmasına katkı sağlayabilir.
• Aileyle görüşebilir.
• Çocuğun gelişimini takip edebilir.
• Eğitimci ve diğer uzmanlarla birlikte çalışabilir.

Hacettepe’nin eğitim programında öğrencilerin sağlık kuruluşlarında klinik uygulama, özel eğitim uygulaması ve erken çocukluk uygulamaları yapması, mesleğin çalışma alanlarının ne kadar farklılaştığını gösteriyor.

Sadece küçük çocuklarla mı çalışır?

Hayır.

Bu bölümün sık yapılan yanlışlarından biri Çocuk Gelişimini yalnızca 0–6 yaşla ilişkilendirmektir.

Lisans programının mesleki kapsamı 0–18 yaş aralığıdır. Çocuk gelişimciler okul öncesi dönemin yanında okul çağı ve ergenlik dönemindeki çocukların gelişimsel gereksinimleriyle de çalışabilir.

---

3️⃣ Çocuk Gelişimi Bölümü Kimler İçin Uygun?

Bu bölüm;

• Çocuklarla çalışmayı seven,
• İnsan gelişimini merak eden,
• Sabırlı,
• Gözlem yapmayı seven,
• Çocuk davranışlarını anlamaya ilgi duyan,
• Ailelerle iletişim kurabilecek,
• Özel gereksinimli çocuklarla çalışmaya açık,
• Gelişim psikolojisine ilgi duyan,
• Sağlık ve eğitim alanlarını birlikte isteyen,
• Raporlama ve takip çalışmalarını yapabilecek,
• Çocukların bireysel farklılıklarına saygılı

kişiler için uygundur.

Ancak “çocukları seviyorum” tek başına yeterli değildir.

Çocuk gelişimci zaman zaman;

• gelişimsel gecikme,
• engellilik,
• kronik hastalık,
• korunma ihtiyacı,
• aile sorunları,
• risk altındaki çocuklar

gibi zor durumlarla karşılaşabilir.

Ankara Üniversitesi de programın hedef kitlesi içerisinde özel gereksinimli, korunma ihtiyacı olan, çalışan, mülteci, suça sürüklenen ve hastanede yatan çocukları özellikle saymaktadır.

Çocuklarla oyun oynamayı seven biri için uygun mu?

Oyun mesleğin önemli araçlarından biridir; ancak iş çocuklarla oyun oynamaktan ibaret değildir.

Çocuk gelişimci oyunu;

• çocuğu gözlemlemek,
• gelişimini değerlendirmek,
• iletişimi desteklemek,
• gelişimsel becerileri geliştirmek

amacıyla da kullanabilir.

Dolayısıyla öğrencinin oyun sevgisinin yanında gelişim kuramları, değerlendirme, raporlama ve aile çalışmasına da ilgi duyması gerekir.

---

4️⃣ Çocuk Gelişimi Bölümünde Kimler Zorlanır?

Aşağıdaki öğrenciler bölümde veya çalışma hayatında zorlanabilir;

• Çocuklarla uzun süre çalışmaktan hoşlanmayanlar
• Ailelerle yoğun iletişim kurmak istemeyenler
• Sabırsız kişiler
• Gelişimsel değerlendirme ve gözlemden hoşlanmayanlar
• Rapor hazırlamak istemeyenler
• Özel gereksinimli çocuklarla çalışmaya kapalı olanlar
• Duygusal açıdan zor vakalarla karşılaşmak istemeyenler
• Bölümü yalnızca “öğretmen olurum” düşüncesiyle seçenler
• Mezuniyet sonrası tek bir mesleki çalışma ortamı bekleyenler

Özellikle öğretmenlik konusu bölüm tercihinde yanlış anlaşılmaya açıktır.

Çocuk Gelişimi mezunu okul öncesi öğretmeni midir?

Doğrudan aynı meslek değildir.

Çocuk Gelişimi lisans mezunu Çocuk Gelişimci, Okul Öncesi Öğretmenliği mezunu ise doğrudan öğretmenlik eğitimi almış Okul Öncesi Öğretmeni olarak mezun olur.

Çocuk gelişimcinin uzmanlığı daha geniş biçimde 0–18 yaş gelişimsel değerlendirme, destek, aile çalışması, özel gereksinim ve sağlık/eğitim ortamlarını kapsar.

MEB’e bağlı öğretmenlik görevlerine giriş ise yürürlükteki öğretmenlik alanı ve atama şartlarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle öğrenci bölümü yalnızca “mezun olur olmaz anaokulu öğretmeni olarak atanırım” düşüncesiyle tercih etmemelidir.

---

5️⃣ Çocuk Gelişimi Mezunları Nerelerde Çalışabilir?

Çocuk Gelişiminin önemli avantajlarından biri sağlık + eğitim + sosyal hizmetler olmak üzere üç büyük alana açılmasıdır. Hacettepe ve Ankara Üniversiteleri mezunların sağlık kuruluşları, eğitim kurumları, sosyal hizmet kuruluşları, özel eğitim kurumları ve farklı çocuk-aile hizmetlerinde çalışabildiğini belirtmektedir.

Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları

Lisans mezununu ön lisans mezunundan ayıran önemli çalışma alanlarından biridir.

Çocuk gelişimciler;

• Kamu hastaneleri
• Üniversite hastaneleri
• Özel hastaneler
• Sağlıklı Hayat Merkezleri
• İlgili halk sağlığı hizmetleri

gibi alanlarda uygun pozisyonlarda çalışabilir.

Hastanede görev yapan çocuk gelişimci;

• Gelişimsel değerlendirme
• Çocuk ve aile görüşmeleri
• Gelişimsel destek
• Hastaneye uyum çalışmaları
• Aile danışmanlığı
• Çocuk gelişiminin takibi

gibi görevlerde bulunabilir. Hacettepe, hastaneler ve birinci basamak sağlık kuruluşlarını doğrudan çalışma alanları arasında göstermektedir.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Özel gereksinimli çocuklar bölüm eğitiminin önemli parçalarından biridir.

Mezunlar;

• Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri
• Gelişim destek merkezleri
• Özel gereksinimli çocuklara hizmet veren kurumlar

bünyesinde çocukların gelişimsel değerlendirilmesi ve desteklenmesine yönelik uygun görevlerde çalışabilir.

Ankara Üniversitesi de özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerini doğrudan mezun istihdam alanları arasında saymaktadır.

Anaokulları ve Okul Öncesi Kurumlar

Çocuk Gelişimi mezunları özel okul öncesi kurumlarda;

• Çocuk gelişimci
• Gelişim değerlendirme personeli
• Eğitim koordinasyonu
• Aile görüşmeleri
• Program geliştirme
• Kurum yönetimiyle ilişkili uygun pozisyonlar

üzerinden çalışabilir.

Ancak “anaokulunda çalışabilir” ile “otomatik olarak MEB kadrolu okul öncesi öğretmenidir” ifadeleri aynı değildir.

Hacettepe’nin kendi anaokulu yönergesinde dahi Çocuk Gelişimci ayrı bir görev tanımı olarak yer almaktadır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Alanı

Çocukların korunması ve sosyal hizmetler bölümü doğrudan ilgilendiren alanlardan biridir.

Çocuk gelişimciler uygun pozisyonlarda;

• Çocuk evleri
• Çocuk destek hizmetleri
• Korunma ihtiyacı olan çocuklarla çalışan kurumlar
• Aile ve çocuk hizmetleri
• Sosyal hizmet kuruluşları

gibi alanlarda görev alabilir.

Ankara Üniversitesi mezunlarının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı kurumlarda çalışabildiğini açıkça belirtmektedir.

Çocuk İzlem ve Gelişim Merkezleri

Çocukların gelişimsel değerlendirme ve takibinin yapıldığı;

• Gelişim merkezleri
• Danışmanlık merkezleri
• Çocuk-aile destek merkezleri
• Çocuk izlem hizmetleri

bölümle ilişkili çalışma alanları oluşturabilir.

Ancak merkezin verdiği hizmete göre psikolog, özel eğitim öğretmeni, dil ve konuşma terapisti, ergoterapist veya farklı sağlık/eğitim meslekleriyle birlikte multidisipliner çalışma gerekebilir.

Yayıncılık, Oyuncak ve Çocuk İçeriği

Bölüm yalnızca kurumlarda çocuklarla yüz yüze çalışmaya mahkûm değildir.

Mezunlar;

• Çocuk kitapları
• Eğitim materyalleri
• Eğitsel oyuncaklar
• Çocuk dergileri
• Çocuk programları
• Dijital çocuk içerikleri

hazırlayan işletmelerde çocuk gelişimine uygunluk, içerik geliştirme ve danışmanlık gibi görevleri değerlendirebilir.

Ankara Üniversitesi de çocuklara yönelik yayınlar, radyo-televizyon programları, çocuk tiyatrosu/filmleri ve eğitsel oyuncak üretimini çalışma alanları arasında göstermektedir.

Sivil Toplum ve Çocuk Projeleri

Çocuk hakları, erken çocukluk, dezavantajlı çocuklar, mülteci çocuklar veya aile destek hizmetleri üzerine çalışan;

• Dernekler
• Vakıflar
• Ulusal ve uluslararası projeler
• Sivil toplum kuruluşları

mezunların diğer çalışma alanlarıdır.

Kendi Merkezini Açabilir mi?

Burada dikkatli olmak gerekir.

Mezun girişimci olarak çocuk ve ailelere yönelik mevzuatın izin verdiği eğitim, gelişim destek veya danışmanlık hizmetleri sunan işletmeler oluşturabilir. Ankara Üniversitesi de mezunların kendi kurumlarında girişimci olarak çalışabileceğini belirtmektedir.

Ancak Çocuk Gelişimi diploması psikolog, özel eğitim öğretmeni, dil ve konuşma terapisti veya sağlık kuruluşu ruhsatı gerektiren başka bir meslek yetkisini vermez. Açılacak kurumun türüne göre ruhsat, personel ve mevzuat şartları ayrıca sağlanmalıdır.

Kamu

Çocuk Gelişimi lisans mezunları;

• Sağlık Bakanlığı
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• Üniversiteler
• Yerel yönetimler
• Diğer ilgili kamu kurumları

tarafından açılan uygun Çocuk Gelişimci ve diğer kabul edilen kadroları takip edebilir.

Ancak kamu istihdamı düzenli ve garanti değildir. Gerçek tabloyu görmek için son yıllardaki nitelik kodu, kontenjan, puan ve başvuru havuzu ayrıca analiz edilmelidir.

❦ Bölümün en önemli avantajı çalışma alanının yalnızca okul öncesi eğitim olmamasıdır. Hastane, özel eğitim, sosyal hizmet, çocuk-aile merkezleri ve yayın/içerik alanlarına açılabilir.

❦ Lisans mezununun asıl mesleki karşılığı Çocuk Gelişimcidir. Bu ayrım özellikle 2 yıllık Çocuk Gelişimi programıyla karıştırılmamalıdır.

❦ Özel sektörde rakip havuzu geniştir. Okul öncesi kurumlarda Okul Öncesi Öğretmenliği; özel eğitimde özel eğitimciler; gelişim ve danışmanlık alanında psikologlar ve farklı çocuk odaklı meslekler aynı işverenlerde bulunabilir.

❦ Buna karşılık 0–18 yaş gelişimsel değerlendirme + aile + sağlık + özel gereksinim birleşimi Çocuk Gelişiminin kendine özgü güçlü tarafıdır.

❦ 9️⃣. maddede özellikle Okul Öncesi Öğretmenliği, Psikoloji, Özel Eğitim Öğretmenliği, Sosyal Hizmet, ön lisans Çocuk Gelişimi mezunları ve alaylı/sertifikalı okul öncesi çalışanlarla oluşan gerçek rekabeti ayrı ayrı incelemek gerekir.